Polskie Towarzystwo
Badań nad Wiekiem Osiemnastym
 Nr 15 2011 BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA BADAŃ NAD WIEKIEM OSIEMNASTYM POLSKIE TOWARZYSTWO BADAŃ NAD WIEKIEM OSIEMNASTYM powstało w roku 1996 Towarzystwo jest członkiem Societe Internationale d’Etude du Dix-huitieme Siecle www.isecs.org Adres: ul. Nowy Świat 72, p. 125 00-330 Warszawa www.wiekosiemnasty.pl Numer konta: PKO BP SA X Oddział Warszawa 12 1020 1013 0000 0602 0116 4359
WALNE ZEBRANIE CZŁONKOW ORAZ ZARZĄD APELUJĄ O TERMINOWE REGULOWANIE SKŁADEK
Biuletyn redaguje: Michał Zwierzykowski e-mail: mzwi@amu.edu.pl
WSPOMNIENIA O ZMARŁYCH CZŁONKACH TOWARZYSTWA Śp. Profesor Piotr Żbikowski (1 sierpnia 1935 — 20 stycznia 2011) 24 stycznia 2011 r. żegnaliśmy z wielkim bólem na cmentarzu we Włocławku profesora Piotra Żbikowskigo, naszego mistrza i serdecznego przyjaciela. Profesor Piotr Żbikowski urodził się 1 sierpnia 1935 r. we Włocławku. Był absolwentem polonistyki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Dyplom magistra filologii polskiej otrzymał w lubelskiej uczelni w roku 1956, następnie zaś pełnił obowiązki asystenta (1956–1958) i starszego asystenta (1958–1961) w Katedrze Historii Literatury Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Rozprawę doktorską, poświęconą twórczości poetyckiej Kajetana Koźmiana, Piotr Żbikowski przygotował pod kierunkiem prof. Juliusza Nowaka-Dłużewskiego w Uniwersytecie Warszawskim, tam też w 1972 r. uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych. W roku 1966 podjął pracę w Zakładzie Literatury Polskiej WSP. W roku 1979 złożył zaś przed Radą Naukową Instytutu Badań Literackich PAN w Warszawie kolokwium habilitacyjne, na podstawie dysertacji Doktryna estetyczna literacka klasycyzmu postanisławowskiego. Tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymał Piotr Żbikowski w roku 1990, a na stanowisko profesora zwyczajnego w tej uczelni mianowany został z dniem 1 lipca 1995 r. W rzeszowskiej uczelni pracował do roku 2008. Przez wiele lat prof. Żbikowski kierował rzeszowską polonistyką. W latach 1980–1981 był kierownikiem Katedry Literatury i Języka Polskiego, z kolei w latach 1981–1984 kierował Instytutem Filologii Polskiej, ponownie objął funkcję dyrektora Instytutu w latach 1991–1993. W latach 1991–1993 sprawował funkcję prodziekana Wydziału Humanistycznego rzeszowskiej WSP. Przez 22 lata kierował Zakładem Literatury Staropolskiej i Polskiego Oświecenia. Profesor Żbikowski był przede wszystkim badaczem i historykiem literatury polskiej, stąd warto przypomnieć jego dorobek naukowy. Można w nim wyróżnić trzy węzłowe problemy badawcze. Pierwszy, związany z nazwiskiem Kajetana Koźmiana, bowiem kolejne lata wypełnione pracą badawczą wzbogacały portret, dotąd mało znanego reprezentanta klasycyzmu postanisławowskiego. Pokłosiem tego zainteresowania są takie prace, jak: Kajetan Koźmian. Poeta i obywatel (1797–1814), Wrocław 1972, Kajetan Koźmian. Szkic do portretu, Rzeszów 1991, a także Kostium antyczny z „Mowy Cenzora Katona” Kajetana Koźiana, Rzeszów 1998. Drugi, wielce znaczący, problem badawczy skupia się wokół estetyki literackiej późnego oświecenia. Najpełniej został on podjęty w książce pt. Klasycyzm postanisławowski. Doktryna estetyczna literacka (Warszawa 1984), wydanie drugie tej książki: Klasycyzm postanisławowski. Zarys problematyki (Warszawa 1999). Do tego nurtu problemowego przynależy także dwutomowa książka poświęcona więziennym esejom Hugona Kołłątaja (Insurekcja i upadek Rzeczypospolitej w poezjach więziennych Hugona Kołłątaja, Rzeszów 1993 oraz Poezje więzienne Hugona Kołłątaja. Studia i teksty, Wrocław 1993). Z kolei trzeci problem badawczy dotyczy zjawiska przełomu oświeceniowo-romantycznego w Polsce. W tym wypadku należy wskazać na przynajmniej dwie prace prof. Żbikowskiego: „…bólem śmiertelnym ściśnione mam serce…” Rozpacz oświeconych. U źródeł przełmu w poezji polskiej w latach 1793–805 (Wrocław 1998) oraz W pierwszych latach narodowej niewoli. Schyłek polskiego oświecenia i zwiastuny romantyzmu (Wrocław 2007). Nie sposób wskazać wszystkich prac profesora, przypomnijmy jedynie, że twórca Klasycyzmu postanisławowskiego jest autorem ponad 160 publikacji naukowych, a także redaktorem 7 tomów prac zbiorowych. Wypada również wspomnieć, że ponad trzydzieści lat pracy zawodowej profesora wypełniała również dydaktyka. W czasie swojej pracy zawodowej profesor wypromował 10 doktorów nauk humanistycznych i ponad 400 magistrów filologii polskiej. Doczekał się też kilkorga uczniów. Profesor recenzował 9 prac doktorskich i 7 rozpraw habilitacyjnych. Działalność naukowa prowadzona na wielu płaszczyznach przyniosła profesorowi liczne nagrody, aż sześciokrotnie otrzymywał naukową indywidualną nagrodę Ministra (1973, 1979, 1994, 1999, 2006 i 2008). Z kolei za dwutomową monografię poezji więziennych Hugona Kołłątaja Piotr Żbikowski uhonorowany został listem gratulacyjnym papieża Jana Pawła II (w roku 1993). Profesor był także członkiem prestiżowych towarzystw i organizacji naukowych: Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej PAN (1982–1987, 1999–2002), Komisji Historycznoliterackiej PAN Oddział w Krakowie (1980–2002), Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem XVIII, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza oraz Rzeszowskiego Towarzystwa Naukowego. Znamienity humanista do końca swych dni prowadził badania naukowe, tym razem poświęcone zawartości prasy oraz czasopism warszawskich i wileńskich z początku XIX wieku. W pamięci swoich uczniów, wychowanków i przyjaciół zapisał się Profesor nie tylko jako wybitny badacz naszej literatury, ale również — czy raczej przede wszystkim —jako zacny człowiek. [Magdalena Patro] Śp. Profesor Krystyna Zienkowska (13 lutego 1929 —23 stycznia 2011) 23 stycznia 2011 r. zmarła wybitna warszawska znawczyni dziejów Polski VIII wieku, związana z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Swoje życie naukowe poświęciła przede wszystkim czasom przełomu związanego z Sejmem Wielkim. Najważniejszym polem badawczym Krystyny Zienkowskiej stała się problematyka emancypacji mieszczaństwa, która właśnie podczas tego sejmu w szczególny sposób doszła do głosu. Plon Jej studiów stanowiła solidna monografia Sławetni i urodzeni. Ruch polityczny mieszczaństwa w dobie Sejmu Czteroletniego (Warszawa 1976). Z tego nurtu badań wywodzi się również biografia prezydenta Warszawy Jana Dekerta (Warszawa 1982). Biografistyka była bodaj ulubionym gatunkiem dziejopisarskim uprawianym przez Krystynę Zienkowską, debiutowała bowiem w roku 1968 książką o twardogłowym, a zarazem przedsiębiorczym kasztelanie łukowskim Jacku Jezierskim. Największą poczytność zapewniła Jej natomiast biografia Stanisława Augusta, opublikowana po raz pierwszy w roku 1998, wznowiona w 2004 w znanej serii biograficznej Ossolineum. Krystyna Zienkowska była jednym z Członków Założycieli Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym — Członkowie i Władze Towarzystwa żegnają Ją z wielkim żalem. [Piotr Ugniewski] Śp. Profesor Janusz Maciejewski (2 czerwca 1930 — 9 lutego 2011) Profesor Janusz Maciejewski należał do tego pokolenia polskich ludzi nauki, któremu historia i polityka jakże długo nie oszczędzała najdotkliwszych przeszkód w zdobywaniu wykształcenia, w pracy literackiej i w karierze akademickiej. W rodzinnej Łodzi uczęszczał na tajne okupacyjne komplety (maturę zdał tam już po wojnie, w roku 1949), potem uczestniczył w dyskusjach stołecznego Klubu Krzywego Koła, rozwiązanego przez władze w 1962 roku. Po niecałych dziesięciu latach dydaktyki został usunięty z Uniwersytetu Warszawskiego w konsekwencji ujęcia się za represjonowanymi w pamiętnym marcu 1968 roku, a także z kolegium redakcyjnego miesięcznika „Literatura”, w równie pamiętnym dla nowożytnej Polski roku 1976, kiedy to rozpoczął współpracę Komitetem Obrony Robotników. W latach 1980–993 należał do NSZZ „Solidarność”. Naukowa i pozanaukowa sfera działań Profesora Maciejewskiego prowadził dwiema równoległymi i krzyżującymi się ścieżkami postępowania, związanymi z Jego stałą wiarąw ludzi. Widział ich jako uczestników wspólnoty obywatelskiej, rozumujących w najróżniejszy sposób, często nieumotywowany i niepogłębiony, dlatego wymagających bardziej od nich rozumnego, cierpliwego i tolerancyjnego podejścia oraz skierowanych w ich kierunku działań edukacyjnych. Stałemu podnoszeniu poziomu świadomości uczestników dwudziestowiecznej, już demokratycznej z ducha, „formacji kulturowej” inteligencji polskiej, Profesor poświęcił swój czas i umiejętności zatrudniony na bardzo wielu polach. Jako krytyk literacki debiutował w roku 1951 na łamach „si”; od końca lat pięćdziesiątych do końca siedemdziesiątych ogłaszał analizy głównie poezji współczesnej w czasopismach „owa Kultura”, „twórczość”, „spółczesność”, „Tygodnik Kulturalny”, „dra” (cykl Moj wiersz). Prowadził działy krytyki w „Miesięczniku Literackim” (1966–967) i „Literatury”. Tej samej dziedziny dotyczył działalność Janusza Maciejewskiego od 1967 roku, jako aktywnego członka Związku Literatów Polskich, gdzie w latach 1978–983 przewodniczył Klubowi Krytyki Literackiej, oraz Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza, w którego ramach między innymi kierował w latach 1985–990 Komisją Krytyki Literackiej. Od roku 1974 był też członkiem polskiego PEN-Clubu (i jego prezesem w latach 1991–001); od 1983 roku działał w nieuznawanym przez władze stanu wojennego podziemnym Związku Literatów Polskich, a w 1989 należał do założycieli Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Jako dydaktyk akademicki w latach 1970–1976 prowadził zajęcia z historii i socjologii literatury (zarówno oświeceniowej i pozytywistycznej, jak i współczesnej) na „pierwszym macierzystym” (studia polonistyczne w latach 1949–952) Uniwersytecie Łódzkim, w latach 1976–977 w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Siedlcach i Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1977–982), a także ponownie na „drugim macierzystym” (magisterium w roku 1954) Uniwersytecie Warszawskim, przywrócony do pracy w 1980 roku; w ostatnich latach wykładał także w warszawskiej Szkole Wyższej Psychologii Społecznej. W roku 1952 rozpoczął się Jego związek z Instytutem Badań Literackich PAN, gdzie doktoryzował się w roku 1965. Tam znalazł oparcie w roku 1969, po usunięciu z UW. Habilitował się w roku 1977 i objął docenturę w roku 1980. W roku 1981 stworzył pracownię pozytywistyczną kierują nią przez dekadę(od roku 1990 jako profesor nadzwyczajny, a 1995 —zwyczajny) i do końca uczestniczą w jej przedsięwzięciach, zaś w roku 2000 zorganizował i nazwał ukutym przez siebie terminem Zespół Badań Obszarów Trzecich Literatury. Janusz Maciejewski był też pomysłodawcą utworzenia w 1996 roku Komisji Edytorskiej Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza, płaszczyzny wymiany doświadczeń warsztatowych, przeglądu osiągnięć działań naukowych w tej dziedzinie oraz platformy formułowania postulatów środowiska kierowanych pod adresem instancji zawiadujących kulturą Właśnie z prac edytorskich dotyczących piśmiennictwa barskiego (na których kanwie w roku 1976 opublikował antologię w ossolińskiej serii „biblioteka Narodowa”, a w latach 2005–009 sfinalizował czterotomową edycję całościową, w sumie przez półwiecze wyrósł, ulokowane od roku 1992 w strukturze Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, organizacyjne zaplecze badań w formie kierowanej przez Niego Pracowni Literatury Okolicznościowej i Użytkowej. W łonie tej Pracowni przybrały też kształt ambitne przedsięwzięcia czasopiśmiennicze: rocznik „Napis” poświęcony literaturze okolicznościowej i użytkowej, od 1994 roku stanowią nie tylko miejsce publikacji materiałów i rozpraw, lecz i katalizator nowych poszukiwań tematycznych. Dorobek Janusza Maciejewskiego obejmuje w zakresie badań nad oświeceniem głownie prace ujęte w tomach autorskich Dylematy wolności. Zmierzch sarmatyzmu i początki Oświecenia w Polsce (1994), Obszary i konteksty literatury (1998) i zbiorowym: Kazimierz Pułaski w polskiej i amerykańskiej świadomości (1998), a zwłaszcza wymienianą już pomnikową edycję Literatury konfederacji barskiej. Do tego jednak należałoby koniecznie dodać wartości niewymierne: głębokie skutki Jego długoletnich działań formacyjnych, trwające w pamięci i w realizowanej postawie zawodowej licznych roczników Jego studentów, magistrantów, doktorantów, współredaktorów i współredaktorów. Janusz Maciejewski, powściągliwy w opiniach personalnych i nieskory do uzewnętrzniania emocji człowiek oświecenia par excellence, miał tym samym niezbędne predyspozycje do także innego niż naukowe badania nad „wiekiem świateł”, wymagającego doskonałej konsekwencji w osobistym praktykowaniu najwyższych standardów moralnych, kultywowania wzniosłego posłannictwa zakorzenionego w tamtej epoce, a skierowanego wzwyż ku wartościom ogólnoludzkim z zabarwieniem metafizycznym —jako inicjowany w roku 1972 wolnomularz, zabiegający o instytucjonalne odrodzenie masonerii polskiej, uczestniczący na rożnych szczeblach urzędów brackich w pracach Lóż Matki „Kopernik”, w latach 1994–999 Wielki Mistrz, a następnie Wielki Mistrz Honorowy Wielkiej Loży Narodowej Polski. Był mistrzem i autorytetem również dla tych „profanów”, którzy nie dzielili z Nim wolnomularskiego wtajemniczenia, za to mieli możność„ w świecie” nabywać od Niego wiedzę o literaturze w szerokim wymiarze społecznym, doskonalić zdolności dydaktyczne, nabierać wprawy w rzemiośle edytorskim i rozwijać umiejętność kierowania dyskusjami —a w tym Profesor czuł się w swoim żywiole (tak właśnie: Żywioł słowa. Literatura i jej formy mówione — zatytułowana została książka z roku 2007 pod Jego redakcją). [Jacek Wójcicki] Śp. Janina Pawłowiczowa (zm. 13 kwietnia 2011) 13 kwietnia 2011 r. zmarła dr Janina Pawłowiczowa, wieloletni pracownik naukowy Instytutu Badań Literackich PAN, członek wrocławskiej, a następnie warszawskiej Pracowni Literatury Oświecenia, badaczka dziejów dramatu i teatru XVIII wieku, autorka cennych prac z tej dziedziny. Wniosła istotny wkład do wiedzy o epoce również jako wydawca naukowy dzieł dramatycznych tego czasu, a przede wszystkim jako edytor fundamentalnego, krytycznego wydania dramatów Franciszka Zabłockiego „Teatr Franciszka Zabłockiego”, t. 1–, Wrocław 1994–996. Jej prace stanowią ważną i trwałą część dorobku środowiska badaczy oświecenia. [Teresa Kostkiewiczowa] Zebranie Członków POLSKIEGO TOWARZYSTWA BADAŃ NADWIEKIEMOSIEMNASTYM 20 października 2010 r. w Instytucie Historycznym UW W dniu 20 października 2010 r. w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, o godz. 10.15, w drugim terminie (po braku kworum w pierwszym terminie) odbyło się zebranie Członków Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym, w którym wzięło udział 29 osób. Zebranie otworzyła i objęła przewodniczenie Prezes Towarzystwa, Teresa Kostkiewiczowa. Pierwszym punktem zebrania był wykład okolicznościowy na temat „Krytyczni spadkobiercy oświecenia: Germaine de Stael, Benjamin Constant i grupa Coppet”, który wygłosił prof. Francois Rosset. Po zakończeniu wykładu odbył się dyskusja nad jego tezami, w której udział wzięli Bronisław Treger, Zofia Zielińska, Izabella Zatorska oraz Kazimierz Puchowski. Po zakończeniu części naukowej zebrania Przewodniczący poprosił o zgłaszanie propozycji zmian w przewidzianym porządku obrad oraz uwag do protokół z poprzedniego Walnego Zebrania Członków. Z powodu braku propozycji i uwag przystąpiono do realizacji kolejnego punktu. Przewodniczący poprosił Sekretarza Generalnego Towarzystwa, Michała Zwierzykowskiego o przedstawienie sprawozdania Zarządu za miniony rok sprawozdawczy działalności Towarzystwa. W okresie sprawozdawczym Zarząd PTBnWO zebrał się trzykrotnie, w dniach 24 marca, 31 maja i 6 października 2010 r. W ostatnim roku zmarło dwoje Członków Towarzystwa — prof. Juliusz Bardach oraz prof. Teresa Zielińska. Przyjęto kandydatury Członkowskie Bernadetty Manyś, Magdaleny Bober-Jankowskiej, Wojciecha Kędera, Igora Krywoszei, Anny Mosingiewicz, Ewy Tacki, Klaudii Sochy, Filipa Wolańskiego i Ewy Zielaskowskiej. Towarzystwo liczy 185 Członków i 2 Członków Honorowych. Kontynuowano prace nad organizacją II Kongresu Badaczy Osiemnastego Wieku w Krakowie, m.in. ustalono tematy sekcji, rozesłano pierwsze pismo okólne. Ukazał się kolejny, 14 numer Biuletynu Towarzystwa — niestety nie wszyscy Członkowie nadsyłają informacje na temat swojej działalności. Trwają prace nad skanowaniem archiwalnych numerów Biuletynu, a w dalszej kolejności zostanie scalona zawarta w nich bibliografia prac zgłoszonych przez Członków. Rozesłano zaproszenia do rejestracji i umieszczania informacji o prowadzonych badaniach na stronie internetowej Międzynarodowego Towarzystwa — odpowiedziało na nie zaledwie 8 osób. Podjęto starania o wpisanie przynajmniej nazwisk oraz dostępnych adresów mailowych. Zarząd na bieżąco słuchał informacji na temat działalności Międzynarodowego Towarzystwa — w tym zakresie podjęto decyzję w sprawie opłacenia bieżących składek Członkowskich. Działania Zarządu zmierzające do poprawy sytuacji finansowej Towarzystwa przyniosły połowiczne efekty. Kilkunastu Członków wpłaciło wiele zaległych składek, ale spora grupa nadal zalega znaczną kwotę. W związku z powyższym Zarząd, działając w zgodzie ze Statutem (par. 15) wytypował grupę 15 Członków proponowanych Walnemu Zgromadzeniu do usunięcia z powodu nieopłacania składek. Jako kolejny głos zabrał Skarbnik Towarzystwa, Piotr Ugniewski, który przedstawił krotką informację na temat stanu finansów. Po zakończeniu części sprawozdawczej Przewodnicząca zaproponowała głosowanie nad przyjęciem sprawozdań. W ich wyniku oba sprawozdania zostały przyjęte jednogłośnie. Na wniosek Przewodniczącej przeprowadzono także głosowanie w sprawie proponowanego przez Zarząd usunięcia 15 Członków zalegających z dużą liczbą składek. W wyniku głosowania (17 głosów za, 1 przeciw, 4 wstrzymujące) Walne Zebranie podjęło uchwałę o usunięciu Członków niepłacących składek, jednocześnie upoważniło Zarząd do przychylnego traktowania próśb o przywrócenie członkostwa, po uprzednim opłaceniu zaległych należności. Następnie udzielono głosu Wiceprezes Towarzystwa, Annie Grześkowiak-Krwawicz, która przedstawiła sprawozdanie z działalności struktur międzynarodowych Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym (zob. niżej). Poinformowała także zebranych o przygotowanej nowej stronie internetowej Towarzystwa Międzynarodowego, o zbliżających się wyborach władz tegoż Towarzystwa, a także o przyszłorocznym Kongresie w Grazu. Sprawozdanie przedstawił również Jerzy Dygdała, Przewodniczący Komisji Wydawniczej, informując o działalności wydawniczej Towarzystwa i planowanych kolejnych tomach w serii „Biblioteka Badań nad Wiekiem XVIII”. W 2010 r. ukazał się 4 tom tej serii, książka Moniki Wyszomirskiej „Między obroną wolności a naprawą państwa. Rzeczpospolita jako przedmiot polemik politycznych w dobie panowania Augusta III (1734–763)”. Kolejnym tomem będą materiał ze zorganizowanej przez Towarzystwo w 2009 r. sesji „Przyjemność w kulturze epoki Rozumu”. W dalszej kolejności planowane są książki poświęcone korespondencji radziwiłłowskich urzędników (Jerzy Dygdała) oraz funkcjonowaniu poczty królewskiej za panowania Stanisława Augusta (Rafał Zgorzelski). Swoje wystąpienie zakończył tradycyjnym apelem o zgłaszanie przez Członków propozycji nowych publikacji. Jako kolejny głos zabrał Marek Dębowski, który poinformował zebranych o postępach w pracach nad organizacją II Kongresu Badaczy Wieku Osiemnastego w Krakowie, planowanego na 19–2 października 2011 r. Wstępnie zaplanowano przyjęcie 60 referatów w 9 sekcjach —referaty nie powinny przekraczać 20 minut. Przekazał także szereg szczegółów dotyczących zakwaterowania gości i finansowania Kongresu. Na koniec Przewodniczący Zebrania poprosił o zgłaszanie wolnych wniosków. Jako pierwszy głos zabrał Bronisław Treger, który zapytał o możliwość wyraźniejszego zaznaczania na publikacjach wspieranych przez Towarzystwo jego udział. przewodniczący wyjaśnił, iż głos decydujący w tej sprawie ma wydawca, który ponosi wszystkie koszty wydania i to z nim trzeba uzgadniać sposób oraz miejsce wzmianki o patronacie Towarzystwa. Jako kolejny głos zabrał Kazimierz Puchowski, który zaapelowało terminowe regulowanie składek członkowskich, najlepiej na początku każdego roku. Tomasz Chachulski zaproponował, aby w kolejnym Biuletynie zamieścić wyraźny apel o wpłatę składek. Profesor Francois Rosset przedstawił informację o działalności Szwajcarskiego Towarzystwa Badaczy Wieku Osiemnastego i wydawanym przez nie Biuletynie, który od bieżącego roku został przekształcony w obszerny Rocznik. Jednocześnie zaapelował o zapoznawanie się z nim. Po zakończeniu wolnych głosów Przewodnicząca Zebrania Teresa Kostkiewiczowa zamknęła obrady i pożegnała uczestników. Protokółował Michał Zwierzykowski Sekretarz Generalny Towarzystwa Sprawozdanie z obrad Komitetu Wykonawczego International Society for Eighteenth-Century Studies / Societe International d’Etude du Dix-huitieme Siecle Kolding, 26 sierpnia 2010 r. Gospodarzem spotkania było Duńskie Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym. Dyskusję zdominowały dwie kwestie— strona internetowa ISECS i Repertorium elektroniczne oraz zbliżający się Kongres Badaczy Wieku XVIII. Dzięki pracy kolegów kanadyjskich, a szczególnie Pascala Bastien z Universite des Trois Rivieres powstała nowa, dobrze redagowana i stale aktualizowana strona Towarzystwa. Istnieje możliwość umieszczania na niej także informacji o działalności Towarzystw narodowych. Coraz lepiej opracowane jest też elektroniczne Repertorium badaczy wieku XVIII. W tym ostatnim wypadku wiele zależy jednak bezpośrednio od Członków Towarzystw narodowych, ponieważ dane do Repertorium można wprowadzać wyłącznie samemu (adres elektroniczny: http://www.isecs.org/isecs-direct. Sekretarz Generalny naszego Towarzystwa mógł (i wprowadził) jedynie nazwiska jego Członków, wszelkie pozostałe dane trzeba uzupełnić osobiście. Koledzy austriaccy przedstawili stan przygotowań do Kongresu planowanego na 25–29 lipca w Graz. Tym razem Kongres ma mieć dwa tematy wiodące: Time in the Age of the Enlightenment: Situating the Present, Imagining the Future oraz Central and Eastern Europe during the Enlightenment. Sporo uwagi poświęcono kwestiom finansowym, w tym możliwości wsparcia dla młodych badaczy. Powołano komitet stypendialny, przeznaczając na stypendia sumę 36 tys. funtów. Kongresowi będzie towarzyszyło seminarium dla młodszych badaczy (ze stopniem doktora, ale nie dłużej niż 6 lat od jego uzyskania). Jego tematem będzie: Providing for the Future: Theory and Practice in the Eighteenth Century. Następne spotkanie młodszych badaczy odbędzie się w roku 2012 w Indiana University Bloomington pod hasłem: Enlightenment liberty / Lumieres et Liberte. Kolejną kwestią omawianą na spotkaniu były zbliżające się wybory do władz ISECS. Na prezesa kandyduje Marc-Andre Bernier (Kanada). Pełna lista kandydatow znajduje się na stronie ISECS. Następne spotkanie Komitetu odbędzie się przy okazji Kongresu, w lipcu 2011 w Graz. [Anna Grześkowiak-Krwawicz] Nowi Członkowie PTBnWO Przemysław Faryś Anita Fura Izabela Gawrońska-Meler Aleksandra Janiszewska Jolanta Kowal Krzysztof Kurek Katarzyna Lisiecka Anna Łysiak-Łątkowska Joanna Maciulewicz Magdalena Patro Wojciech Sajkowski Joanna Szpendowska Stiapan Zakharkievich PRACE OPUBLIKOWANE PRZEZ CZŁONKÓW TOWARZYSTWAW ROKU 2010 (Wykaz obejmuje prace w części lub całości odnoszące się do wieku XVIII i początków wieku XIX) K S I Ą Ż K I Książki wydane pod patronatem Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym Pozostałe książki Andrzej Betlej — SIBI, DEO, POSTERITATI. Jabłonowscy a sztuka w XVIII wieku, Kraków 2010, Wydawnictwo Societas Vistulana, ss. 450. Małgorzata Czerniakowska — Jan Heweliusz i Towarzystwo Królewskie w Londynie [ Joannes Hevelius and The Royal Society of London], Gdańsk–Pruszcz Gdański 2010, Wydawnictwo Jasne, ss. 40. Halina Czernianin —[wspólnie z Wiktorem Czernianinem], Wokół Tygodnika Wileńskiego 1815–1822. Studia i szkice, Wrocław 2010, Wydawnictwo ATUT, ss. 215. Adam Danilczyk — W kręgu Afery Dogrumowej. Sejm 1786, Warszawa 2010, Wydawnictwo Neriton, ss. 218. Maciej Forycki — Chorografia Rzeczypospolitej szlacheckiej w „Encyklopedii” Diderota i d’Alemberta, Poznań 2010,Wydawnictwo Poznańskie, ss. 332. Komisja Wydawnicza zaprasza do składania propozycji publikacji w ramach Studiów i Źródeł „Biblioteki Badań nad Wiekiem Osiemnastym”. Karin Friedrich —[wspólnie z Sarą Smart], The Cultivation of Monarchy and the Rise of Berlin: Brandenburg-Prussia 1700, London 2010, Ashgate, ss. 438. Krzysztof Gombin — Inicjatywy artystyczne Eustachego Potockiego, Lublin 2009 [druk 2010], Towarzystwo Naukowe KUL, ss. 294. Władysław Konopczyński — Pierwszy rozbiór Polski, red., wstęp, indeksy Z. Zielińska, Kraków 2010,Wydawnictwo „Arcana”, ss. LXI, 342. Teresa Kostkiewiczowa — Z oddali i z bliska. Studia o wieku oświecenia, Warszawa 2010, Wydawnictwo Neriton, ss. 437. Wojciech Piotrowski — Słownik elit dawnych ziem wschodniej Rzeczypospolitej (1700–1900), wstęp, opracowanie i redakcja W. Piotrowski, t. 1: A–H, Łódź 2010,Wydawnictwo ASTRA, ss. 435. Michał Zwierzykowski — Samorząd sejmikowy województw poznańskiego i kaliskiego w latach 1696–1732, Poznań 2010, Wydawnictwo Poznańskie, ss. 443. P RA C E Z B IOROWE — Citizenship and Identity in a Multi-National Commonwealth. Poland–Lithuania in Context, 1550–1750, red. C. Freidrich, B.M. Pendzich, Leiden 2009. — Czytanie poetów polskiego oświecenia. Franciszek Dionizy Kniaźnin, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa–Katowice 2010, Wydawnictwo IBL PAN, ss. 91 [edycja wierszy]. — Czytanie Kniaźnina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010,Wydawnictwo IBL PAN, ss. 509. — Kunigaikščiai Oginskiai Lietuvos istorijoje. Kultūrinės veiklos ėdsakais, red. R. Šmigelskytė-Stukienė, Wilno 2010, Vilniaus pedagoginio universiteto leidykla, ss. 472. — Les Polonais en France. Bio-bibliographie provisoire, [seconde edition, revue et augmentee], oprac. M. Kamecka, I. Zatorska, Łask k. Pruszkowa 2009, LEKSEM [druk 2010]. — W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Józef Feldman — Emanuel Rostworowski — Jerzy Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010. —Zeszyty Staszicowskie, z. 7, Piła 2010, Muzeum Stanisława Staszica, ss. 364, il. EDY C J E Ź RODŁOWE —Jędrzej Świderski, Utwory poetyckie. Antologia, wybór, oprac., wstęp R. Dąbrowski, Kraków 2010, Księgarnia Akademicka, ss. 262. —Julien Offray de La Mettrie, Dzieła filozoficzne, przekład, wprowadzenie i przypisy M. Skrzypek, Warszawa 2010, Wydawnictwo IFiS PAN, ss. VIII–XC, 617. —Franciszek Dionizy Kniaźnin, Wybór erotyków, wstęp M. Pawlata, oprac. tekstów M. Pawlata, A. Strożek, B. Wolska, wyd. 2 przejrzane i poprawione, Łódź 2010, Wyd. Katedra Edytorstwa UŁ; tom III serii „Prace Katedry Edytorstwa Wydziału Filologicznego UŁ”; [opracowanie tekstów i redakcja naukowa B. Wolska, wspólnie z A. Petlak]. —Franciszek Zabłocki, Wybór poezji, wstęp M. Szymor-Rolczak, oprac. tekstów M. Szymor-Rolczak, B. Wolska, Łódź 2010, Wyd. Katedra edytorstwa UŁ; tom IV serii „Prace Katedry Edytorstwa Wydziału Filologicznego UŁ”; [opracowanie tekstów i redakcja naukowa B. Wolska, wspólnie z A. Petlak]. —Setnik bajek Ignacego Krasickiego. W świecie sentencji, wybór i oprac. K. Stasiewicz, Olsztyn 2010, Wydawnictwo Elset, ss. 160. A RT Y KU Ł Y Alina Aleksandrowicz — Odblask Kresów w życiu i twórczości prof. dr hab. Danuty Paluchowskiej, [w:] Mistrzowie. Poznawać, (więc kochać!). O Danucie Paluchowskiej, red. A. Seweryn, D. Seweryn, Lublin 2010, s. 127–134. — Niezwykła podroż Marii z książąt Czartoryskich do Włoch (1816–1818). Wśród grobów, pamiątek i ruin, [w:] Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie, t. 1: Ziemianie w podroży, red. H. Łaszkiewicz, Lublin 2010, s. 81–94. — Tajna poczta (pre)romantyków, [w:] Śladami romantyków. Profesorowi Zbigniewowi Sudolskiemu w osiemdziesiątą rocznicę urodzin, red. E. Kasperski, A. Krysowski, Warszawa 2010, s. 127–139. Andrzej Betlej — Kościół parafialny p.w. Św. Trójcy w Uściu Zielonym, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J.K. Ostrowski, cz. 1: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, t. 18, Kraków 2010, s. 295–312. — Pan du Defiles indzinier i katafalk Anny z Sanguszków Jabłonowskiej. Przyczynek do dziejów sztuki na kresach, [w:] Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. 10, red. I. Rolska, Lublin 2010, s. 403–434. — Osiński Antoni, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 14, Lublin 2010, s. 352. — Haltman Walenty, [w:] Allgemeines Kunstler-Lexikon. Die bildenden Kunstler aller Zeit und Volker, t. 68, Monachium–Lipsk–Londyn 2010, s. 303. Marek Blaszke — Hugona Kołłątaja koncepcja religii naturalnej. Francuska wersja „Porządku fizyczno-moralnego”, Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej, 54 (2009) [druk 2010], s. 39–51. — Sylwetka człowieka i obywatela w podręcznikach Komisji Edukacji Narodowej Antoniego Popławskiego „O rozporządzeniu i wydoskonaleniu edukacji obywatelskiej projekt …”, Zamojskie Studia i Materiały, 11 (2009), z. 3 (30) [druk 2010], s. 69–81. — Jana Henryka Pestalozziego kształtowanie człowieka moralnego na podstawie jego dzieła „Moje badania nad udziałem natury w rozwoju rodzaju ludzkiego”, Zamojskie Studia i Materiały, 9 (2007), z. 4 (25) [druk 2010], s. 65–71. Regina Bochenek-Franczakowa — Samotność emigrantów (Senac de Meilhan, „L’Emigre”, 1797), [w:] Motywy samotności w dawnych literaturach romańskich (średniowiecze —oświecenie), red. D. Szeliga, E.D. Żołkiewska, Warszawa 2010, s. 210–218. Richard Butterwick — Catholicism and Enlightenment in Poland-Lithuania, [w:] A Companion to the Catholic Enlightenment in Europe, red. U.L. Lehner, M. Printy, Leiden–Boston 2010, s. 297–358. — Dialog republikanizmu z liberalizmem. W związku z książką A. Grześkowiak- Krwawicz o idei wolności, Kwartalnik Historyczny, 117 (2010), z. 1, s. 63–76. — How Catholic was the Grand Duchy of Lithuania in the Later Eighteenth Century, Central Europe, 8 (2010), z. 2, s. 123–145. — Lawmaking in a Post-Composite State? The Polish-Lithuanian Commonwealth in the Eighteenth Century, [w:] The Eighteenth-Century Composite State: Representative Institutions in Ireland and Europe, 1689–1800, red. D.W. Hayton, J. Bergin, J. Kelly, Basingstoke 2010, s. 221–243. — Finis Poloniae, Finis Lituaniae, Finis Reipublicae?, [w:] Lietuvos Didžiosios Kunigaikštijos tradicija ir tautiniai naratyvai, red. A. Bumblauskas, G. Potašenko, Wilno 2009 [druk 2010], s. 105–115. — Jak nie doszło do schizmy. Rzeczpospolita a Stolica Apostolska w czasie Sejmu Czteroletniego, Kwartalnik Historyczny, 116 (2009), z. 3, s. 73–90. Tomasz Chachulski — Czesław Zgorzelski — „Wśród gwiazd…”, [w:] Czytanie liryki po Zgorzelskim, red. B. Kuczera-Chachulskam, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 97–107. — Na skraju puszczy… Nieznany list Franciszka Karpińkiego z roku 1810, [w:] Libris satiari nequeo. Oto ksiąg jestem niesyty. Pamięci Ewy J. Głębickiej, red. J. Partyka, A. Masłowska-Nowak, Warszawa 2010, s. 189–198. — Między „Krotofilami i miłostkami” a „Żlami Orfeusza nad Eurydyką”. „ Anakreonta, sam do siebie”, [w:] Czytanie Kniaźnina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 102–114. Marcin Cieński — Literatura w procesie transferu kulturowego między Polską a Niemcami w XVII i XVIII w., [w:] Rzeczpospolita między okcydentalizmem a orientalizacją, t. 2: Przestrzeń wyobrażeń, red. F. Wolański, R. Kołodziej, Toruń 2009 [druk 2010], s. 329–338. — Ignacy Krasicki o „przodkach poczciwych” w „wojnie chocimskiej”, [w:] W kręgu Kaliope. Epika w dawnej literaturze polskiej i jej konteksty. Prace ofiarowane Profesor Ludwice Ślękowej, red. A. Oszczęda, J. Sokalski, Wrocław 2010, s. 156–166. — Das polnische Stereotyp des Deutschen im 17. um 18. Jahrhundert aus kulturgeschichtlicher Sicht. Einige Bemerkungen zum Thema, [w:] Fruhneuzeitliche Stereotype: zur Produktivitat und Restriktivitat sozialer Vorstellungsmuster. V. Jahrestagung der Internationalen Andreas- -Gryphius-Gesellschaft Wrocław 8. bis 11. Oktober 2008, red. M. Czarnecka, T. Borgstedt, T. Jabłecki, Berno 2010, s. 94–102. — Publiczność czytająca i media w Niemczech i Polsce w ostatniej dekadzie XVIII stulecia. Uwagi wstępne, [w:] W świecie myśli i wartości. Prace z historii literatury i kultury ofiarowane profesorowi Julianowi Maślance, red. R. Dąbrowski, A. Waśko, Kraków 2010, s. 73–80. — Oświeceniowa humanitas. Tradycja, modernizacja, nowe wartości, [w:] Humanitas. Projekty antropologii humanistycznej, cz. 1: Paradygmaty — tradycje — profile historyczne, red. A. Nowicka-Jeżowa, Warszawa 2009–2010, s. 445–476. Barbara Czwornog-Jadczak — Wincenty Pol (1807–1872) i Franciszek Wężyk (1785–1862), [w:] Wincentego Pola fascynacje literaturą i krajobrazem, red. T. Piersiak, A. Timofiejew, Lublin 2010, s. 95–100. — Porwanie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego — relacja w „Monitorze” [w:] Zbrodnie, sensacje i katastrofy w prasie polskiej, red. K. Stępnik, M. Gabryś, Lublin 2010, s. 59–67. — „Chleb macierzysty” i „własność wspólna”. O „Reducie Ordona” Adama Mickiewicza, [w:] Horyzonty polonistyki. W kręgu edukacji języka i kultury. Księga dedykowana Profesor Barbarze Myndzik, red. M. Karwatowska, M. Latoch-Zielińska, I. Morawska, Lublin 2010, s. 281–287. Ewa Danowska — „Dziennik Handlowy” (1786–793) w świetle literatury przedmiotowej, Rocznik Historii Prasy Polskiej, 12 (2009), z. 2 (24) [druk 2010], s. 89–106. — O życiu doczesnym i sprawach ostatecznych Molitora, „Kraków”. Miesięcznik społeczno-kulturalny, nr 5 (67), maj 2010, s. 78–9. —O sprawach doczesnych i rzeczach ostatecznych Franciszka Ignacego Molitora, Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, 55 (2010), s. 63–78. —Rec. z: Andrzej Szmyt, Gimnazjum i Liceum Wołyńskie w Krzemieńcu w systemie oświaty Wileńskiego Okręgu Naukowego w latach 1805–1833, Olsztyn 2009 — Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, folia 66, Studia Historica VIII (2009). Roman Dąbrowski — „Pieśni dla żołnierzy wojsk polskich” Hiacynta Jabłńkiego —świadectwo historyczne i cykl poetycki, [w:] W świecie myśli i wartości. Prace z historii literatury i kultury ofiarowane Profesorowi Julianowi Maślance, red. R. Dąbrowski, A. Waśko, Kraków 2010, s. 81–94. — Postacie i funkcje porównania homeryckiego w oświeceniowej epice heroicznej i komicznej, [w:] W kręgu Kaliope. Epika w dawnej literaturze polskiej i jej konteksty. Prace ofiarowane Profesor Ludwice Ślękowej, red. A. Oszczęda, J. Sokalski, Wrocław 2010, s. 135–150. — „I Cygan czasem może być poczciwy”. O sentymentalnej postaci Cygana w polskim oświeceniu, [w:] Etniczność — tożsamość — literatura. Zbiór studiów, red. P. Bukowiec, D. Siwor, Kraków 2010, s. 68–86. — Problemy z formą gatunkową poematu o powietrznej „bani”. „alon, czyli Wieczory puławskie. Poema w dziesięciu pieśniach”, [w:] Czytanie Kniaźnina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 193–212. Marek Dębowski — Oryginalność „Fircyka w zalotach” Franciszka Zabłockiego, [w:] W świecie myśli i wartości” —księga jubileuszowa Juliana Maśanki, red. R. Dąbrowski, A. Waśko, Kraków 2010. — Salle de lecture de Jean Potocki, vue par E. Murray, [w:] Jean Potocki ou le dedale des Lumieres, red. Fr. Rosset, D. Triaire, Monpellier 2010. — Zabawy przyjemne i pożyteczne w oświeconej alkowie, [w:] Przyjemność w kulturze epoki rozumu, red. T. Kostkiewiczowa, Warszawa 2010. — Le debut de la pensee subversive dans l’oeuvre de Potocki, [w:] Jean Potocki a nouveau, etudes reunies et presentees par E. Klene, Amsterdam– Nowy Jork 2010. — La transition de l’opera-comique a l’opera national dans le theatre Polonais a la fin de l’epoque des Lumieres, [w:] Les relations Musique–Theatre —du desir au modele, red. M. Plana i F. Sounac, Paryż 2010. —Rec. z: Barbara Judkowiak, Wzgardzony wielogłos. Kultura teatralna czasów saskich i jej tradycje, Poznań 2007, ss. 304 — Ruch Literacki, 2008, nr 6. Dariusz Dolański — Western European inspirations in the Polish historiography in the first half od the 18th century, [w:] Aufklarung und Kulturtransfer in Mittelund Osteuropa, red. A. Pufelska, I.M. D’Aprile, Hanower 2009, s. 251–65. — Monarchen und Historiographen in Polen von 16. bis zum 18. Jahrhundert, Historiographie an europaischen Hofen (16.–18. Jahrhundert), Zeitschrift fur historische Forschung, 43 (2009), s. 177–191. — Edukacyjno-dydaktyczny wymiar „Nowych Aten” Benedykta Chmielowskiego, [w:] Ars Educandi. Źródła, t. 1: Studia z dziejów wychowania i kształcenia od średniowiecza do XIX wieku, red. J. Gwioździk, P.P. Barczyk, Mysłowice 2009. Dorota Dukwicz — Czy konfederacja barska była przyczyną pierwszego rozbioru Polski? (Rosja wobec Rzeczypospolitej w latach 1769–1771), [w:] Konfederacja barska Jej konteksty i tradycje, red. A. Danilczyk, A. Buchmann,Warszawa 2010, s. 103–116. — Sekretne wydatki rosyjskiej ambasady w Warszawie w latach 1772–1790, [w:] Gospodarka, społeczeństwo, kultura w dziejach nowożytnych. Studia ofiarowane Pani Profesor Marii Boguckiej, red. A. Karpiński, E. Opaliński, T. Wiślicz, Warszawa 2010, s. 449–465. — Kilka słów na temat historiografii pierwszego rozbioru, [w:] W. Konopczyński, Pierwszy rozbiór Polski, Warszawa 2010, s. XLVII–LI. Jerzy Dygdała — Rywalizacja dwóch dyplomatów cesarskiego i francuskiego w Polsce 1733 roku — Heinrich Wilhelm von Wilczek i Antoine-Felix de Monti, [w:] Polska wobec wielkich konfliktów w Europie nowożytnej. Z dziejów dyplomacji i stosunków międzynarodowych w XV–XVIII wieku, red. R. Skowron, Kraków 2009 [druk 2010], s. 495–512. — Rola sejmików Prus Królewskich w systemie administracyjno-skarbowym prowincji po reformach Sejmu Niemego z 1717 roku, [w:] Szlachta europejska w strukturach lokalnych XVI–XVIII wieku, red. M. Konopnicka, J. Kuczer, W. Strzyżewski, Zielona Góra 2010, s. 165–190. — Nowe pałace dwóch podskarbich wielkich koronnych z doby saskiej Jana Jerzego Przebendowskiego i Jana Ansgarego Czapskiego jako symbole awansu społecznego, [w:] Dom, majątek, klient, sługa. Manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej (XIII–XIX wiek), red. M.R. Pauk, M. Saczyńska, Warszawa 2010, s. 179–200. — U początków „czarnej legendy” czasów saskich, Czasy Nowożytne, 23 (2010), s. 63–84. — Mieszczanin szlachcicem, a nawet starostą. Kariera konsyliarza KarolaSchmidta w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, [w:] Człowiek w teatrze świata. Studia o historii i kulturze. Księga jubileuszowa ku czci Profesora Stanisława Grzybowskiego, red. B. Popiołek, Kraków 2010. Maciej Forycki — Emanuela Rostworowskiego badania nad polonikami Woltera, [w:] W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Józef Feldman — Emanuel Rostworowski — Jerzy Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010, s. 57–66. — Oręże polskie w „Encyklopedii” Diderota i d’Alemberta, [w:] Między Barokiem a Oświeceniem. Wielkie bitwy, red. S. Achremczyk, Olsztyn 2010, s. 49–57. — Szlachta polska a europejska w „Encyklopedii” Diderota i d’Alemberta, [w:] Szlachta europejska w strukturach lokalnych XVI–XVIII wieku, red. M. Konopnicka, J. Kuczer, W. Strzyżewski, Zielona Góra 2010, s. 211–218. Carin Friedrich — Zwischen Ost und West. Kultur und Politik in Preusen Koniglich-Polnischen Anteils im Zeitalter der Aufklarung, [w:] Die Geschichte der Musikkultur in Danzig und Westpreusen. Perspektiven einer transnationalen Forschung. The History of Music Culture in Gdansk and West Prussia. Prospects of Transnational Research, red. E. Fischer, Stuttgart 2010, s. 187–209. Krzysztof Gombin — „Ratusz inszą dyspozycyą proprio sumpto Jmci Pana Marszałka znayduie się reparowany y ozdobiony”. Trybunał Koronny w osiemnastowiecznych dekoracjach okazjonalnych, [w:] Studia nad sztuką renesansu i baroku, red. I. Rolska-Boruch, t. 10, Lublin 2010, s. 335–350. Anna Grześkowiak-Krwawicz — Citizen, Fatherland, and Patriotism in the Political Discourse of the Polish- Lithuanian Commonwealth, [w:] Whose Love of Which Country? Composite States, National Histories and Patriotic Discourses in Early Modern East Central Europe, wyd. B. Trencsenyi, M. Zaszkaliczky, Leiden–Boston 2010, s. 255–284. — „Przyszłam do Polski z Lechem…” Konfederaci barscy a polska tradycja wolności, [w:] Konfederacja Barska, jej konteksty i tradycje, red. A. Buchmann, A. Danilczyk, Warszawa 2010, s. 237–254. — „Dzisiaj w całej Europie rzeczompospolitym utrzymać się trudno jest”. Obraz Holandii w polskim piśmiennictwie politycznym XVIII w., [w:] O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin, Białystok–Katowice 2010, t. 1, s. 469–477. — Polskie poglądy na monarchie europejskie, [w:] Rozkwit i upadek I Rzeczypospolitej, red. R. Butterwick, przekł. D. Kuczyńska-Szymala, Warszawa 2010, s. 149–165 [przekł. z angielskiego]. — Jerzy Michalski jako badacz polskiej myśli politycznej XVIII wieku, [w:] W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Józef Feldman — Emanuel Rostworowski — Jerzy Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010, s. 79–88. Lucyna Harc — Johann Gottlob Worbs (1760–1833). Theologe und Geschichtsschreiber, [w:] Hereditas culturalis Soraviensis. Beitrage zur Geschichte der Stadt Sorau und zu ihrer Kultur, red. E. Białek, Ł. Bieniasz, Drezno 2010, s. 203–222; (Beihefte zum Orbis Linguarum, Bd. 95). — O motywach podejmowania badań nad historią Śląska (na przykładach wybranych dzieł wydanych w XVIII w.), [w:] Klio viae et India. Opuscula Marco Cetwiński de dicta, red. A. Odrzywolska-Kidawa, Warszawa 2010, s. 197–206. — Portret Ślązaków własnym i obcym piórem skreślony w drugiej połowie XVIII wieku, [w:] Ślązacy w oczach własnych i obcych, red. A. Barciak, Katowice–Zabrze 2010, s. 187–198. Danuta Hombek — O potrzebie nowej bibliografii polskich gazet i czasopism XVIII wieku, Rocznik Bibliologiczno-Prasoznawczy, 2/13 (2010), s. 13–33. — Problemy kultury książki w periodykach Tadeusza Karola Podleckiego.(Wybrane zagadnienia), Rocznik Świętokrzyski, Seria A — Nauki Humanistyczne, 32 (2010), s. 11–17. Stanisław Janeczek — Ideały wychowawcze w szkołach Komisji Edukacji Narodowej — między „nauką moralną” a „nauką chrześcijańską”, [w:] Humanitas i christianitas w kulturze polskiej, red. M. Hanusiewicz-Lavallee, Warszawa 2009 [właśc. 2010], s. 293–318. — Ideologie zła a dziedzictwo oświecenia w interpretacji Jana Pawła II. Na kanwie Pamięci i tożsamości, [w:] Wokół „Pamięci i tożsamości”, red. A. Olech, M. Rembierz, Poznań 2010, s. 137–148. — Z dziejów nowożytnej dyskusji nad metodą analizy i syntezy. Kartezjusz, Pascal, Logika z Port-Royal, Zeszyty Naukowe KUL, 53 (2010), nr 2 (210), s. 63–78. — O trudnościach kategorializacyjnych w historii nowożytnej teorii nauki. Opozycja: racjonalizm — empiryzm, [w:] Leibniz. Tradycja i idee nowoczesnej filozofii, red. B. Paź, Kraków 2010, s. 135–151. Barbara Judkowiak — Przyczynki do genealogii i charakterystyki teatralnych Geniuszów, [w:] Miscellanea literackie i teatralne (od Kochanowskiego do Mrożka). Profesorowi Janowi Okoniowi przez przyjaciół i uczniów na 70. urodziny zebrane, red. K. Płachcińska, M. Kuran, Łódź 2010, Część II: Tradycje literackie i teatralne, s. 424–439 („Analekta Literackie i Językowe”, t. 1). —Klasycyzm w dramacie polskim XVI–XVIII wieku, [w:] Klasycyzm — doktryna literacka — antropologia, red. K. Meller, Warszawa 2010, s. 127–143 (Humanizm. Idee, nurty i paradygmaty humanistyczne w kulturze, red. A. Nowicka-Jeżowa, Syntezy, red. A. Nowicka-Jeżowa, t. 6). — Użalenie się i wyznanie — do szuflady! [o liryce Franciszki Urszuli Radziwiłłowej], Polonistyka, 2011, nr 1 (482), s. (4) i 6–11. — Arystokratyczna tożsamość książąt nieświeskich w świetle obrazów literackich i teatralnych. W kręgu twórczości Franciszki Urszuli Radziwiłłowej, [w:] Socialinių tapatumų representacijos. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kultūroje, red. A. Paliušytė, Wilno 2010, s. 432–447; („Dailes Istorijos Studijos”, 4). —ec. z: Wojciech Bogusławski im memoriam, Golęczewo 2007; Wojciech Bogusławski i jego późne prawnuki, Warszawa 2007; Wojciech Bogusławski — ojciec teatru polskiego, Poznań 2009 — Wiek Oświecenia, 25 (2009) [druk 2010], s. 152–163. —Rec. z: Marek Prejs, Oralność i mnemonika. Późny barok w kulturze polskiej, Wiek Oświecenia, 26 (2010), s. 163–177. —Rec. z: Piotr Kąkol, O teatrze zawodowym w osiemnastowiecznym Gdańsku. Wokół gdańskiego afisza, Gdańsk 2009, ss. 390 — Wiek Oświecenia, 26 (2010), s. 182–190. Paweł Kaczyński — Motywy rodzinne w teorii i praktyce epopei stanisławowskiej, [w:] W kręgu Kaliope. Epika w dawnej literaturze polskiej i jej konteksty, red. A. Oszczęda, J. Sokalski, Wrocław 2010, s. 167–175. Irena Kadulska — Edycje Ignacego Krasickiego na Kresach w późniejszym oświeceniu, [w:] Miscellanea literackie i teatralne (od Kochanowskiego do Mrożka). Profesorowi Janowi Okoniowi przez przyjaciół i uczniów na 70. urodziny zebrane, red. K. Płachcińska, M. Kuran, cz. II: Tradycje literackie i teatralne, Łódź 2010, s. 308–316. — Oddaj się Lechu w opiekę Maryi. Literatura oświeceniowa wobec postaw rycerskich, [w:] Etos rycerski w historii, kulturze i w literaturze, red. A. Ryłko-Kurpiewska, M. Sacha, Gdańsk 2010, s. 111–120. — Pedagogika uśmiechnięta. Szkolne komedie Franciszka Bohomolca SJ wobec zadań epoki oświecenia, [w:] Pamięć wieków kształtuje potomność. Księga Jubileuszowa dedykowana Księdzu Profesorowi Ludwikowi Grzebieniowi SJ z okazji 70. urodzin, Kraków 2010, s. 239–246. —[wspólnie z M. Kwietniewską], Współczesna refleksja nad oświeceniowym zainteresowaniem Chinami w Polsce, [w:] Chiny w oczach Polaków. Księga Jubileuszowa z okazji 60-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Chińską Republiką Ludową, red. J. Włodarski, K. Zeidler, M. Burdelski, Gdańsk 2010, s. 179–190. Wojciech Kaliszewski — Balony nad Puławami. Osiemnastowieczne rytuały wypraw ponad chmury w poetyckim opisie, Napis, Seria XVI (2010): Literatura i rytuały,s. 513–526. Wojciech Kęder — „Gazeta Warszawska” wobec wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych w latach 1778–782, cz. 1: Wojna o Niepodległość Stanów Zjednoczonych w Ameryce Północnej, Rocznik Bibliologiczno-Prasoznawczy, 13 (2010), s. 45–62. — Gazety jako źródło informacji dyplomatów papieskich w XVIII-to wiecznej Europie, Rocznik Świętokrzyski, 32 (2010), s. 59–64. — Losy Jasnej Góry w okresie konfederacji barskiej w świetle korespondencji dyplomatycznej papieskiego sekretariatu stanu, Studia Claromontana, 28 (2010), s. 553–568. — „Europa. La picciola gazzetta” o wojnie rosyjsko-tureckiej i sprawach polskich w czasach konfederacji barskiej w 1769 roku, Studia Historyczne, 53 (2010), z. 4 (212), s. 395–408. Urszula Kosińska — Polityka zagraniczna Augusta II w ostatnich latach jego panowania — rozważania nad książką Emmanuela Rostworowskiego „O polską koronę”, [w:] W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Feldman, Rostworowski, Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010, s. 54–65. —Rec. z: Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1696–1732, wyd. M. Zwierzykowski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008, ss. 1201 — Kwartalnik Historyczny, 116 (2010), z. 3, s. 140–146. Teresa Kostkiewiczowa — Klasycyzm — dzieje koncepcji i badań w polskiej nauce o literaturze, [w:] Klasycyzm. Estetyka — doktryna literacka — antropologia, red. K. Meller, Warszawa 2009 [druk 2010], s. 19–55. Danuta Kowalewska — Sentymentalne chaty i rokokowe chatki, [w:] Rzeczpospolita domów. II: Chaty, red. K. Krawiec-Złotkowska, Słupsk 2010, s. 142–153. — Motywy ezoteryczne w twórczości Antoniego Czechowa. „Grzęzawisko”, [w:] Czechow współcześnie, red. R. Strzelecki, G. Guźlak, Bydgoszcz 2010, s. 67–80. — Mapa serca i mapa dłoni. „Chiromancja”, [w:] Czytanie Kniaźnina, red. T. Chachulski, B. Mazurkowa, Warszawa 2010, s. 49–57. Jacek Kowalkowski — Wypisy ks. Alfonsa Mańkowskiego z zaginionych dziś ksiąg metrykalnych. Parafia Garczyn 1687–1780, Studia Pelplińskie, 43 (2010), s. 135–185. Justyna Łukaszewicz — Stereotypes ethniques au theatre: les comedies polonaises au siecle des Lumieres et leurs modeles francais, [w:] Fruhneuzeitliche Stereotype. Zur Produktivitat und Restriktivitat sozialer Vorstellungsmuster, V. Jahrestag der Unternationalen Andreas Gryphius Gesellschaft Wrocław 8. bis 11.oktober 2008, red. M. Czarnecka, T. Borgstedt, T. Jabłecki, Jahrbuch fur Internationale Germanistik, Reihe A — Band 99, Berno 2010, s. 115–127. Iwona Maciejewska — „Przydatek do uwag” Aleksandra Pawła Zatorskiego —między konwencją romansu i listownika, [w:] W kręgu Kaliope. Epika w dawnej literaturze polskiej i jej konteksty. Prace ofiarowane Profesor Ludwice Ślękowej, red. A. Oszczęda, J. Sokalski, Wrocław 2010, s. 207–217. Krystyna Maksymowicz — Wokół oświeceniowych życzeń noworocznych, Napis, Seria XVI (2010): Literatura i rytuały, s. 255–268. —Rec. z: Początki wiedzy o Chinach w Polsce, red. I. Kadulska, J. Włodarski, Gdańsk 2008, Wyd. UG, ss. 167 — Wiek Oświecenia, 26 (2010), s. 160–163. Przemysława Matuszewska —Poeta w roli krytyka. „Do Stan[isława] Trembeckiego”, [w:] Czytanie Kniaźnina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 237–250. Bożena Mazurkowa — Dzień ślubny i wieczór weselny w poezji doby stanisławowskiej. Rekonesans, Napis, Seria XVI (2010): Literatura i rytuały, s. 139–165. — Krąg adresatów oraz ich literackie wizerunki w listach dedykacyjnych Franciszka Bohomolca, [w:] Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej, t. 2: (stulecia XVIII–XIX), red. P. Borek, M. Olma, Kraków 2010, s. 421–438. — Bóg, cnota i nadzieja w dziejowej burzy Rzeczypospolitej. „Na Rewolucją 1794”, [w:] Czytanie Kniaźnina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 355–381. Andrzej Michalski —Z pism wojskowych księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego, [w:] Zamki, twierdze, garnizony Opola, Śląska i dawnej Rzeczpospolitej, red. T. Ciesielski, Zabrze 2010, s. 288–304. — Chata chłopska w dobrach klewańskich książąt Czartoryskich w XVIII i pierwszej połowie XIX w., [w:] Rzeczpospolita domów, cz. II: Chaty, red. K. Złotkowska, Słupsk 2010, s. 308–324. Anna Migoniowa — У истоков европейского книговедения: типология публикаций по истории книги в XVIII столетии (Перевод с польского Алина Шошев), Knygotyra (Vilnius), 54 (2010), s. 62–3. Aleksandra Norkowska —Anonimowe „eroicum”. XVIII-wieczni edytorzy „rganow” T.K. Węierskiego wobec rękopiśmiennych przekazów, [w:] W kręgu Kaliope. Epika w dawnej literaturze polskiej i jej konteksty. Prace ofiarowane Profesor Ludwice Sękowej, red. A. Oszczęa, J. Sokalski, Wrocław 2010, s. 238–50. —„Ćwiczenia w mowie”. Echa koronacji Stanisława Augusta w repertuarze teatru szkolnego, [w:] Między teatrem a światem. W kręgu problemów dramatu, sztuki scenicznej i teatralizacji kultury, red. R. Strzelecki, Bydgoszcz 2010, s. 37–7. —„ blasku płomieni”. Warszawa w literackim zwierciadle końca Rzeczypospolitej, [w:] Obrazy stolic europejskich w piśmiennictwie polskim, red. A. Tyszka, Łdź2010, s. 285–94. —Miasto wita króla. Ceremoniał i jego rola komunikacyjna w diariuszach Adama Naruszewicza (1784, 1787), Napis, Seria XVI (2010): Literatura i rytuał, s. 237–54. Magdalena Ożrska —Recollections in Tranquillity. Living and Coping with Tourists in the Lake District as Reflected in the Writings by Dorothy and William Wordsworth and Harriet Martineau, Respectus Philologicus, 17 (22), 2010. Józef Tomasz Pokrzywniak —Apokaliptyczna lutnia Kniaźina. „o lutni”, [w:] Czytanie Kniaźiana, red. B. Mazurek, T. Chachulski, Warszawa 2010. —Ignacy Krasicki o klasykach i klasycyzmie, [w:] Klasycyzm. Estetyka —doktryna —antropologia, red. K. Meller, Warszawa 2009 [druk 2010]; tom w serii Humanizm. Idee, nurty i paradygmaty humanistyczne w kulturze polskiej, red. A. Nowicka-Jeżwa. Jolanta Polanowska —Ogród angielski („anglish landscape garden”) w Warszawie i jej okolicach w 2. poł XVIII w. i jego wzory, [w:] Kultura artystyczna Warszawy XVII–XI w. Studia, red. Z. Michalczyk, A. Pieńos, M. Wardzyńki, Warszawa 2010, s. 193–02. —Wczesna twórczość Jana Rustema (1762–835) —ucznia Jana Pawła Norblina, [w:] Francusko-polskie relacje artystyczne w epoce nowożytnej, red. A. Pieńos, Warszawa 2010, s. 269–77. Kazimierz Puchowski —Edukacja elit w pijarskim Collegium Nobilium we Lwowie w świetle programu popisu uczniowskiego, [w:] Szkolnictwo pijarskie w czasach minionych a współczesne problemy edukacji historycznej, t. 1, red. K. Wrobel- Lipowa, M. Ausza, Kraków–Lublin 2010, s. 97–10. —„oskonał pożtki tragedyi lub komedyi uważć”. Teatr w edukacji nowożytnych elit politycznych, [w:] Wychowanie —nierozłączność teorii i praktyki w perspektywie historii edukacji oraz pedagogiki specjalnej i resocjalizacyjnej, red. D. Apanel, A. Jaworska, Toruń2010, s. 24–4. —Kształcenie Karola i Jana Wolffow w Collegium Nobilium Societatis Jesu w Wilnie, [w:] Pamięć wieków kształtuje potomność Księga Jubileuszowa dedykowana księdzu profesorowi Ludwikowi Grzebieniowi SJ z okazji 70. Urodzin, red. A.P. Bieśi B. Topij-Stempińka, Kraków 2010, s. 120–31. Wiesław Pusz —Myśli Kniaźina o Poranku („oranek”), [w:] Czytanie Kniaźina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 385–92. Bogdan Rok —Historiografia polska i białoruska o dziejach Wielkiego Księstwa Litewskiego czasów wczesnonowożtnych, [w:] Polska i Białoruś w XX wieku. Z dziejów Europy Środkowo-Wschodniej, red. E. Czapiewski, G. Strauchold, Wrocław 2009, s. 189–02. —Europejskie relacje podróżnicze franciszkanów polskich XVIII w. —poszukiwanie sacrum, odnajdywanie profanum, [w:] Kościołów Polsce. Dzieje i kultura, t. 9, red. J. Walkusz, Lublin 2010, s. 245–64. —Trzy opisy drogi polskich peregrynantów przez Czechy w 1768 r., [w:] Historia —Polityka —Dyplomacja. Studia z nauk społecznych i humanistycznych. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Marianowi S. Wolańkiemu w siedemdziesiątą rocznice urodzin, red. M. Mroz, E. Stadtmuller, Toruń2010, s. 61–1. —Badania nad problematyką podróżowania w czasach wczesnonowożtnych, [w:] Częstochowskie Teki Historyczne, t. 1, red. M. Trąski, N. Morawiec, R.W. Szwed, Częstochowa 2010, s. 67–8. —Wyobrażanie małżeństwa w kulturze Wielkiego Księstwa Litewskiego u schyłku XVIII w. Poradnik pożycia małżeńskiego Józefa Legowicza z 1787 r., [w:] Kultura Wileńszczyzny, red. A. Szerlą, Wrocław 2010, s. 221–29. —Wyprawa Teofili Konstancji z Radziwiłłów Morawskiej do Neapolu w 1774 r., [w:] Klio viae et invia. Opuscula Marco Cetwińki dedicata, red. A. Odrzywolska-Kidawa, Warszawa 2010, s. 521–27. —Kilka uwag o zainteresowaniami starożytniczymi polskich peregrynantów z drugiej połowy XVIII w., [w:] Człowiek w teatrze świata. Studia o historii i kulturze dedykowane Profesorowi Stanisławowi Grzybowskiemu z okazji osiemdziesiątych urodzin, red. B. Popiołk, Kraków 2010, s. 297–05. Dariusz Rolnik —Od „sługi hetmańskiego” do „żołnierza obywatela”. Współcześni Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich o roli i znaczeniu wojska w państwie, [w:] Studia historyczno-wojskowe, t. 3: Armia i społeczeństwo, red. T. Ciesielski, Zabrze 2009 [druk 2010], s. 233–45. —Między Rzecząpospolitą Rosją interesem własnym i posługą obywatelską Wybory nie tylko polityczne Kazimierza Konstantego Platera (1749–807), [w:] Pogranicza. Ludzie pogranicza, red. W. Brenda, J. Kiełik, Olsztyn 2009 [druk 2010], s. 69–0. —Prawo na rozdrożu. O działaniach „równych” i sancitach konfederacji targowickiej (1792–793), [w:] O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńkiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin, red. M. Mikołjczyk, t. 1, Białystok–Katowice 2010, s. 495–04. —Potoccy czasów stanisławowskich (1764–795) w przekazach pamiętnikarskich, [w:] Rod Potockich w odmęcie historii (XVII–X wiek), red. Z. Janeczek, Katowice 2010, s. 105–36. —An Attempt to Assess Moral and Ethical Attitudes of Polish Political Elites In the Times of the Fall of the Polish Commonwealth, Sarmatia Europaea. Polish Review of Early Modern History, 1 (2010), s. 86–109 [publikacja elektroniczna]. —Konfederacja jako instrument działania politycznego w opinii szlachty czasów stanisławowskich (1764–795), [w:] Król a prawo stanów do oporu, red. M. Markiewicz, E. Opalińki, R. Skowron, Kraków 2010, s. 419–36. Stanisław Roszak —Forms of Patriotism in the early modern Polish-Lithuanian ommonwealth, [w:] Whose Love of Which Country, red. B. Trencsenyi, M. Zaszkaliczky, Leiden–oston 2010, 443–60. —Les ecrits du for prive en Pologne. Les recherches sur les livres silva rerum, [w:] Les ecrits du for prive en Europe, du Moyen Age a l’epoque contemporaine. Enquetes, analyses, publication, red. J.P. Bardet, E. Arnoul, F. J. Ruggiu, Bordeaux 2010, s. 90–01. —Spor zażgnany. Konflikt Franciszka Bohomolca z Ubaldo Mignonim w świetle korespondencji z 1752 roku, Wiek Oświecenia, 26 (2010), s. 13–1. Janusz Ryba —Ibrahim, le Turc dxe Jean Potocki, [w:] Jean Potocki a nouveau, red. E. Klene, Amsterdam–Nowy Jork 2010, s. 121–29. —O Kołłątaju, „pasztecie” i oświeceniowych folies. Impresja z lektury „Diogenesa w kontuszu” Wacława Berenta, [w:] Alfabet Paszka. Berent, stylistyka (i okolice), Żromski, red. J. Jakobczyk, K. Kralkowska-Gąkowska, M. Piekara, Katowice 2010, s. 108–16. Anna Ryszka-Komarnicka —Mozart’s Requiem in 19th-century Warsaw in the Light of Contemporary Local Opinions on Church Music, [w:] Musica Baltica: the Music Culture of Baltic Cities in Modern Times, red. J. Woźniak, Gdańsk 2010, s. 319–30. —Między tradycją nowatorstwem. Weneckie „ero melodramma” końca XVIII wieku na przykładzie „enobia di Palmira” Gaetano Sertora i Pasquale Anfossiego (1789), [w:] Od literatury do opery i z powrotem. Studia nad estetykąteatru operowego, red. R.D. Golianek, P. Urbańki, Toruń2010, s. 131–56. —Metastasio’s „a Betulia liberata” (1734) in the Context of Selected Late- Baroque ‛rionfi di Giuditta’ held in Rome, [w:] La cultura del barroco espanol e iberoamericano y su contexto europeo, red. K. Sabik, K. Kumor, Warszawa 2010, s. 673–82. Wojciech Sajkowski —Teoria cnoty jako podstawa dla nowożytnego ideał honnete homme, [w:] Kultura Cnoty —Cnoty Kultur. Materiał z konferencji naukowej Gniezno 10–1 maja 2007, red. T. Ewertowski, S. Krawczyk, Poznań2010, s. 71–8. —Recepcja ideał moralnego honnete homme w programie edukacyjnym Collegium Nobilium za panowania Augusta III Sasa, Scripta Minora, 6 (2010), s. 509–10. —Pisma Michał Sęziwoja i Izaak Newton, Nasze Historie, 10 (2010), s. 107–13. Marian Skrzypek —Wprowadzenie do filozofii La Mettriego, [w:] Julien Offray de La Mettrie, Dzieł filozoficzne, Warszawa 2010, s. VIII–C. —Casanova wśród Sarmatów, Przegląd Humanistyczny, 2010, nr 4, s. 5–8. —Libertynizm filozoficzny Casanovy, Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej, 55 (2010), s. 185–05. —Stanisław Staszic —neptunista, plutonista, wulkanista, czy buffonista?, Zeszyty Staszicowskie, 7 (2010), s. 37–6. Klaudia Socha —Osiemnastowieczna literatura społeczno-polityczna i informacyjna rozprowadzana drogą prenumeraty, [w:] Silva Rerum Philologicarum. Studia ofiarowane profesor Marii Strycharskiej-Brzezinie, red. J.S. Gruchał, H. Kurek, Kraków 2010, s. 375–84. —Baza starodruków pochodzących z Biblioteki Księży Misjonarzy na Stradomiu, [w:] Biblioteka, Książa, informacja i Internet 2010, red. Z. Osińki, Lublin 2010, s. 38–8. Angela Sołys —Genealogia i najwcześniejsze lata Marcella Bacciarellego w świetle akt Archiwum Historycznego Wikariatu Rzymskiego, Kronika Zamkowa, nr 1–/59–0/2010, s. 111–23. Krystyna Stasiewicz —Ignacego Krasickiego przywiązanie do stron rodzinnych, [w:] Signum temporis. Piętnaście lat Warmińko-Mazurskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku, red. L. Krajewski, Olsztyn 2010, s. 61–7. —Europa Zachodnia w zapiskach podróżników z Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku, [w:] Signum temporis. Piętnaście lat Warmińko-Mazurskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku, red. L. Krajewski, Olsztyn 2010, s. 91–03. Agnieszka Śiegucka —„o Boga” Franciszka Dionizego Kniaźina. Między nocą świtem —mistyczna zaduma puławskiego poety, Ruch Literacki, 48 (2007), z. 3. —Monteskiusz i Krasicki o naturze człowieka. Dwa spojrzenia, Ruch Literacki, 49 (2008), z. 4–, s. 415–20. —„Zofiówka” Stanisława Trembeckiego wobec tradycji filozoficznej antyku, Ruch Literacki, 50 (2009), z. 2. —Kilka uwag o wątku romansowym w „Mikołaj Dośiadczyńkiego przypadkach”, Ignacego Krasickiego, Ruch Literacki, 50 (2009), z. 4–. RamunėŠigelskytėStukienė— „Wielkie Księstwo” i „prowincja litewska” w piśmiennictwie politycznym okresu rozbiorów, [w:] Europa orientalis. Studia z dziejów Europy Wschodniej i państw Bałtyckich, Toruń2009, s. 349–63. —Mykolo Kleopo Oginskio parama Sokolovo miestui. Epizodas išKetveriųmetųseimo laikotarpio, [w:] Kunigaikščai Oginskiai Lietuvos istorijoje. Kultūinė veiklos pėsakais, red. R. ŠigelskytėStukienė Wilno 2010, s. 107–24 [Summary: Support of Michal Kleofas Oginski for the town of Sokolow. Episode from the period of the Four-Year Sejm, s. 124]. —Tarp išavystė ir tarnavimo Respublikai? Mykolas Kleopas Oginskis 1793 m. Gardino seime, [w:] Kunigaikščai Oginskiai Lietuvos istorijoje. Kultūinė veiklos pėsakais, red.R. ŠigelskytėStukienė Wilno 2010, s. 125–52 [Summary: Between the treason and service to the Republic? MichalKleofasOgińki inGrodno Sejmof 1793, p. 151–52]. —Lokalne organy konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1792–793 (skład i metody działania), [w:] Praktyka życia publicznego w Rzeczypospolitej Obojga narodów w XVI–VIII wieku, red. U. Augustyniak, A.B. Zakrzewski, Warszawa 2010, s. 175–89. —Konfederacja barska w historiografii litewskiej, [w:] Konfederacja barska, jej konteksty i tradycje, red. A. Buchmann, A. Danilczyk, Warszawa 2010, s. 85–4. —Идея Люблинской унии в деятельности Генеральной конфедерации Великого княжества Литовского 1792–793 гг., [w:] Праблемы ін- тэграцыііінкарпарацыіўразвіцціЦэнтральнай іУсходняй Еўро- пы ўперыяд ранняга Новага часу: Матэрыялы міжнар. навук. кан- ферэнцыі(Мінск, 15–7 кастрычніка 2009 г.), red. С.Ф. Сокал, А.М. Янушкевіч, Mińk 2010, s. 421–37. —The nobility of Lithuania and the reforms of the Poland-Lithuania State (1788–792), [w:] Assemblees et Parlements dans le monde, du Moyen- Age a nos jours. 57 Conference de la Commission Internationale pour l’Histoire des Assemblees d’Etat / Representative and parliamentary institutions in the world from middle age to present times. 57th Conference of the International Commission for the History of Representative and Parliamentary Institutions, t. 2, red. J. Garrigues, E. Anceau, F. Attal, N. Castagnez, N. Dauphin, S. Jansen, O. Tort, Paryż2010, s. 1091–1102. —The territory and borders from the 13th to the 18th century, [w:] Z. Kumetaitis, Č Laurinavičus, Z. Medišuskienė R. ŠigelskytėStukienė The Borders of Lithuania. The History of Millennium, Wilno 2010, s. 8–5. —Территория и границы Литовского государства в XIII–VIII веках, [w:] Z. Kumetaitis, Č Laurinavičus, Z. Medišuskienė R. Šigelskytė Stukienė Границы Литвы. Тысячелетняя история, Wilno 2010, c. 8–5. Artur Timofiejew —Oświeceniowa krytyka źródeł epopei w „Myszeidzie” Ignacego Krasickiego, [w:] W kręgu Kaliope. Epika w dawnej literaturze polskiej i jej konteksty. Prace ofiarowane Profesor Ludwice Sękowej, red. A. Oszczęa, J. Sokalski, Wrocław 2010, s. 151–55. —Parchatka w twórczości poetow z kręgu puławskiego na początku XIX wieku, [w:] Peregrynacje do źródeł Lubelszczyzna w biografii i twórczości pisarzy XIX i XX wieku, cz. II, red. J. Szcześiak, D. Trześiowski, Lublin 2010, s. 11–4. Ferenc Toth —Notes de lecture en marge des Memoires. Les lectures des memorialistes francophones hongrois au cours de l’Ancien Regime, [w:] La reception des Memoires d’Ancien Regime. discours historique, critique, litteraire, red. J.-J. Tatin-Gourier, Paryż2009, s. 101–22. —Alliances de revers et modernisation militaire: le role des envoyes militaires francais en Europe centrale et orientale, XVIIe–VIIIe siecles, [w:] La France face aux crises et aux conflits des peripheries europeennes et atlantiques du XVIIe au XXe siecle, red. E. Schnakenbourg, F. Dessberg, Rennes 2010, s. 143–53; Enquetes et documents no 39. —Regularite et irregularite dans la guerre d’independance hongroise au debut du XVIIIe siecle, [w:] Strategies irregulieres, red. H. Coutau-Begarie, Paryż2010, s. 279–92. —La bibliotheque Batthyany-Strattmann de Kormend: une collection particuliere, Opera romanica, 11 (2009), s. 267–72. —Coligny es Montecuccoli Szombathelyen 1664-ben, Vasi Honismereti es Helytorteneti Kozlemenyek, 2009/3, s. 32–5. —De la guerre hongroise a la guerre de Vendee. Comparaison des aspects militaires des conflits asymetriques a l’epoque moderne, [w:] Histoire militaire des guerres de Vendee, red. H. Coutau-Begarie, Ch. Dore Gralin, Paryż2010, s. 608–23. —Les limites d’une diplomatie militaire: la politique orientale autrichienne dans les annees 1730, Revue Internationale d’Histoire Militaire, 88 (2010), s. 71–8. —Periergus Deltophilus: egy felvilagosodas korabeli magyar arisztokrata a kulturakon at, [w:] Tavolabbra tekintve: Tanulmanyok J. Nagy Laszlo 65. szuletesnapjara, red. P.A. Ferwagner, Z. Kalmar, Szeged 2010, s. 165–74. —Nyugat-Magyarorszag 1809-ben a francia hadmernokok szemevel, [w:] Franciak Magyarorszagon, 1809. Konferencia I., red. J. Bana, C. Katona, Budapest–yő 2010, s. 155–62. —Magyar vonatkozasu dokumentumok a d’Argenson csalad leveltaraban I., Hadtortenelmi Kozlemenyek 2010, december 123/4, s. 886–908. Piotr Ugniewski —Relacje polsko-francuskie w twórczości Józefa Feldmana, Emanuela Rostworowskiego i Jerzego Michalskiego, [w:] W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Józef Feldman —Emanuel Rostworowski —Jerzy Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010, s. 181–86. Filip Wolańki —Anielskie zastępy i pancerne hufce. Wizja wojny w przepowiedniach kaznodziejów epoki saskiej, [w:] Między barokiem a oświeceniem. Wielkie bitwy, red. S. Achremczyk, Olsztyn 2010. s. 42–8. —Czyj jest nas czas? Kaznodzieje zgromadzeń franciszkańskich o rozrywkach rodaków w XVIII w., [w:] Historia, polityka, dyplomacja. Studia z nauk społecznych i humanistycznych. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Marianowi S. Wolańkiemu w siedemdziesiąą rocznicę urodzin, red. M. Mroz, E. Stadtmuller, Toruń2010, s. 72–9. —Kobieta w społeczeństwie staropolskim w świetle dyskursu wybranych bernardyńskich kazań pogrzebowych epoki saskiej, [w:] Gospodarka, społeczeństwo, kultura w dziejach nowożytnych. Studia ofiarowane Pani Profesor Marii Boguckiej, red. A. Karpińki, E. Opalińki, T. Wiśicz, Warszawa 2010, s. 113–19. —Oława w polskich kompendiach geograficznych i relacjach podróżniczych w XVIII wieku, [w:] 800 lat historii Oławy. Studia i materiał z konferencji naukowej zorganizowanej w Oławie 12–3 marca 2009 r., red. T. Gałiaczek, Wrocłw 2010, s. 110–16. —Radziwiłłowskie uroczystości funeralne w XVIII wieku na tle zwyczajów pogrzebowych w Rzeczypospolitej, [w:] Socialiniųtapatumųreprezentacijos. Lietuvos Didžosios Kunigaikšystė kultūoje, red. G. Jankevičūė Wilno 2010, s. 422–31. —Staropolska codzienność w świetle dyskursu bernardyńskich kazań epoki saskiej, [w:] Kościołów Polsce. Dzieje i kultur, t. 9, red. J. Walkusz, Lublin 2010, s. 285–95. —ec. z: Krzysztof Obremski, Jakub Kazimierz Rubinkowski. Dziejopisarz i człowiek saskiego półwiecza, Warszawa 2008 —Studia Źródłoznawcze, 48 (2010), s. 190–92. BarbaraWolska —Skarga porzuconej kobiety. „pasterka” („siedzą Halina nad brzegiem Wisł…”), [w:] Czytanie Kniaźina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 29–6 (s. 29–0 —tekst utworu). Jacek Wojcicki —Na papierze i w marmurze —„żałobna muza” hrabiego Rafał Gurowskiego (1716–797), [w:] Kultura funeralna ziemi wschowskiej, red. P. Klint, M. Małus, K. Szymańka, Wschowa 2010, s. 95–16. —Wątek teokrytejski w poezji Kniaźina. „olifem, z Teokryta”, [w:] Czytanie Kniaźina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010, s. 307–25. Grzegorz Zają —Oświeceni (czeto) nie oświeceni. Tomasz Kajetan Węierski o poezji i poetach, [w:] W świecie mysi i wartości, red. R. Dąrowski, A. Waśo, Kraków 2010. —Lejbe i Siora w Ciemnogrodzie —powieściami w „nieludzkie przesądy” i „śmieszne zabobony”, Napis, Seria XVI (2010): Literatura i rytuał. Izabella Zatorska —Une tragedie en deux actes. La carriere manquee de Maximilien Wiklinsky, Revue historique des armees, no 260: France–ologne, red. F. Guelton, A. Nieuważy, Paris-Vincennes, Service historique de la Defense, 2010, s. 19–5. —Entre texte et image: les illustrations dans les recits de voyages aux anti37 podes (XVIIe–VIIIe siecles), [w:] Acta Philologica, red. B. Kowalik, M. Paryż Warszawa 2010, s. 308–16. —Przygody samotnego rozumu (Kartezjusz, Bayle, Fontenelle), [w:] Motywy samotności i wspólnoty w dawnych literaturach romańskich (Średniowiecze —Oświecenie), red. D. Szeliga, E.D. Żłiewska, Warszawa 2010, s. 49–5. Zofia Zielińska —Autoportret polityczny Stanisława Augusta 1764–772, [w:] O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńkiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin, ks. I, red. zespół Białystok–Katowice 2010, s. 575–88. —Badania Jerzego Michalskiego na temat sytuacji międzynarodowej Rzeczypospolitej w czasach Stanisława Augusta, [w:] W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Józef Feldman —Emanuel Rostworowski —Jerzy Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010, s. 107–23. —wspólnie z P. Bilińkim], Emanuel Rostworowski —droga na historiograficzny Olimp, [w:] W kręgu badaczy dziejów politycznych XVIII wieku. Józef Feldman —Emanuel Rostworowski —Jerzy Michalski, red. W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 2010, s. 19–4. —Mocarstwa europejskie a rozbiory Polski, [w:] Cywilizacja europejska. Eseje i szkice z dziejów cywilizacji i dyplomacji, red. M. Koźińki, Warszawa 2010, s. 245–67. —The Polish Commonwealth of the day of Stanislas Augustus in selected western works on Russia, Acta Poloniae Historica, 102 (2010), s. 43–5. —„Przyjaciele” i wrogowie —Polska między Rosją Prusami A.D. 1766, Arcana, nr 92–3, (2010, 2–), s. 7–0. —Stanisław August wobec konfederacji i konfederatów barskich, [w:] Konfederacja barska, jej konteksty i tradycje, red. A. Buchmann, A. Danilczyk, Warszawa 2010, s. 117–30. Michał Zwierzykowski —Klasyfikacja sejmików na przykładzie funkcjonowania sejmiku województw poznańskiego i kaliskiego w latach 1696–732, [w:] O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńkiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin, ks. I, red. zespół Białystok–Katowice 2010, s. 589–94. —Sejm i sejmiki Rzeczypospolitej w XVIII wieku. Stan badani postulaty badawcze, Teki Sejmowe, 1 (2010), s. 80–2. PRACE PROWADZONE PRZEZ CZŁNKOW TOWARZYSTWA Indywidualne Alina Aleksandrowicz —Roże drogi do wolności. Puławy Czartoryskich na przełamie XVIII i XIX wieku (Książa w druku). —Pamiątki świątyni Sybilli (współautor Artur Timofiejew, edycja z rękopisu, tekst złożony do druku w „bibliotece Pisarzy Polskiego Oświecenia”). —Nieznana twórczość Marii z książę Czartoryskich Wirtemberskiej. Literatura i obyczaj (zakończona). —Ogrody sybillińskie (Książa w opracowaniu). Regina Bochenek-Franczakowa —powieść francuska okresu Rewolucji (1789–800). Powieśće pistolarna. Richard Butterwick —polska rewolucja a Kościół katolicki, 1788–792. —„tron i ołtarz” za Stanisława Augusta. —ir Charles Hanbury Williams. Tomasz Chachulski —monografia Franciszka Karpińkiego. —prace edytorskie związane z wydaniem utworów poetyckich (cz. II), utworów prozą Psałterza i przekładów Franciszka Karpińkiego. —Świadomość filologiczna w polskim ośieceniu. Marcin Cieńki —powieść europejska XVIII wieku. —ruiny i literackie obrazy przemijania w literaturze XVIII i początków XIX stulecia. —melancholia w literaturze oświecenia. —polsko-niemieckie związki literackie w XVIII wieku. —obraz Paryż w literaturze polskiego oświecenia. Ewa Czerniakowska —Krzysztof Celestyn Mrongowiusz (1764–855) jako leksykograf i gramatyk. Małorzata Czerniakowska —bibliofile gdańscy w XVIII wieku. —nauki przyrodnicze w Gdańsku w XVII i XVIII wieku. Adam Danilczyk —Rosja wobec konfederacji targowickiej. —edycja źródłowa korespondencji podkanclerzego litewskiego Joachima L. Chreptowicza ze Stanisławem Augustem Poniatowskim. —wspólnie z Ewą Zielińką Edycja źródłowa korespondencji Stanisława Augusta Poniatowskiego z A. Debolim. Roman Dąrowski —polska epopeja oświeceniowa i jej konteksty. —poezja i prawda w estetyce oświecenia. Marek Dęowski —estetyka teatru w XVIII wieku —kontynuacja badań Dorota Dukwicz —pierwszy rozbiór. —korespondencja Stanisława Augusta z bratem Kazimierzem Poniatowskim z okresu Insurekcji Kościuszkowskiej —edycja źródłowa. Jerzy Dygdał —wydawnictwo źródłowe: Lustracja województw Prus Królewskich 1765—kontynuacja (t. 3: Województwo malborskie) [tekst w druku]. —wydawnictwo źródłowe: Codzienne kłopoty, wielkie interesy i podwójna elekcja. Korespondencja radziwiłłowskich urzędników z księżną Anną z Sanguszków Radziwiłłową jej synem Michałem Kazimierzem z 1733/1734 roku [tekst zostanie przekazany do druku]. —wydawnictwo źródłowe: Michał Kazimierz Radziwiłł „diariusz” z lat 1733–736 [początek prac edytorskich]. —Wokół elekcji i koronacji Augusta III 1733–734. Studia historyczne [wstępne przygotowanie edycji zbioru mniejszych prac, kontynuacja uzupełniających kwerend źródłowych]. —Prusy Królewskie wobec reform skarbowych Sejmu Niemego z 1717 roku [większy artykuł lub niewielka monografia —kontynuacja kwerend]. Maciej Forycki —Świat słowiański w pismach Encyklopedystów. —etnogeneza ludów europejskich w historiografii XVIII wieku. —sarmacja Europejczyków —Europa Sarmatów. Badania nad wzajemnym postrzeganiem w XVIII stuleciu. Karin Friedrich —redakcja tomu: Die Erschliesung des Raumes: Konstruktion, Imagination und Darstellung von Raumen und Grenzen im Barockzeitalter (Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2012). Magdalena Gorska —Teoria emblematyki w Polsce (XVII–VIII w.). Anna Gregorowicz-Metz —Analiza dzieł Stanisława Kostki Potockiego „ sztuce u dzisiejszych” (pozostaje nadal w rękopisie). Anna Grześowiak-Krwawicz —europejskie mity wolności. —Dyskurs polityczny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. —z Dominique Triaire’em], Edycja krytyczna pamiętników Stanisława Augusta. —z Dominique Triaire’em], Edycja krytyczna: J. J. Rousseau, Considerations sur le gouvernement de Pologne. Lucyna Harc —historiografia siąka w okresie oświecenia. —nekrolog dominikanów Wrocławia. Danuta Hombek —realizacja trzyletniego, zespołowego projektu badawczego w ramach grantu MNiSW pt. Książa polska w ogłoszeniach prasowych XVIII wieku. Źródła, t. 6: Czasopisma i efemeryczne gazety warszawskie. Paweł Ignaczak —grafika Jana Piotra Norblina (praca doktorska pisana pod opieką Tadeusza J. Żchowskiego, IHS UAM Poznań. —aniel Henry Nether —życie i tworczość ucznia Norblina. —grafika Michał Płońskiego. Stanisław Janeczek —problematyka wychowania i dydaktyki w szkolnictwie Komisji Edukacji Narodowej (logika, przyrodoznawstwo, nauka moralna, religia) na tle europejskim. Barbara Judkowiak —jezuici poznańscy —teatr w XVIII wieku. Antologia dramatu okresu reformy w połowie stulecia. —Franciszka Urszula Radziwiłłowa —studia (prace przygotowawcze do edycji i monografii). —obraz świata we francuskiej operze komicznej przyswajanej przez Jana Baudouina polszczyźnie —referat na kongres PTBnWO w Krakowie. Paweł Kaczynki —Różne twarze Staruszkiewicza. Przyczynek do dziejów nazwisk znaczonych w literaturze polskiego oświecenia. —Życie seksualne jako obiekt krytyki i żołd inwektyw w publicystyce i literaturze polskiego oświecenia. —Wenecja oświeconych. —podróżopisarstwo oświeceniowe. Irena Kadulska —teatr widowisk plenerowych —kontynuacja. —dramat i teatr Józefa Wybickiego. Wojciech Kaliszewski —Stanisław Trembecki a literatura francuska. Wojciech Kęder —przygotowanie do wydania Dziejów Polski pod panowaniem Augusta II Otwinowskiego. Urszula Kosińska —polityka zagraniczna Augusta II w ostatnich latach jego panowania (1725–732)—prace kontynuowane. —lany rozbioru Rzeczypospolitej z lat 1725 i 1732. —kwestia elekcji vivente rege w planach politycznych Augusta II i królewicza Fryderyka Augusta. Teresa Kostkiewiczowa —barok a oświecenie —kwestia racjonalizmu i racjonalności. —przekłady piśmiennictwa antycznego w XVIII wieku w Polsce. —Zagadnienie podmiotowości w mysi i literaturze XVIII wieku. —sławne pojęcia krytyki literackiej w wieku XVIII i pierwszym trzydziestoleciu XIX wieku. Danuta Kowalewska —gospodarstwo od kuchni. O Dykcjonarzyku ekonomicznym Stanisława Doliwy Starzyńkiego. Wojciech Kriegseisen —ewangelicy Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego za panowania Stanisława Augusta. —rzeczpospolita w dobie upadku w oczach zachodnioeuropejskiej opinii publicznej. —konfederacja tarnogrodzka i sejm 1717 r. Justyna Łkaszewicz —polsko-włoskie pogranicze kulturowe w XVIII wieku. Iwona Maciejewska —książki o miłości i erotyzmie czasów saskich (prace na ukończeniu). —korespondencja miłosna Magdaleny z Czapskich Radziwiłłowej, żony Hieronima Floriana Radziwiłł. Krystyna Maksimowicz —poezja powstania kościuszkowskiego. Bernadetta Manyś —uroczystości rodzinne w Wilniew czasach Augusta III (1733–763). Bożena Mazurkowa —wiersze zalecające dzieł i autora w książce oświeceniowej. —wiersze imieninowe poetow z drugiej płowy XVIII wieku. —poezja okolicznościowa na łamach „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych”. —książki przez polskich oświeconych zalecane, piętnowane i ośmieszane. —okolicznościowe podarunki książkowe z drugiej płowy XVIII wieku. Aleksandra Norkowska —miasto i jego mieszkań w piśmiennictwie doby stanisławowskiej. —literatura okolicznościowa polskiego oświecenia. —dzieł Walentego Gurskiego —przygotowanie edycji krytycznej. Magdalena Ożrska —zagadnienia angielskiej diakrytyki i intymistyki kobiecej 2. Poł XVIII i początku XIX wieku. Wojciech Piotrowski —Słownik elit dawnych ziem wschodniej Rzeczypospolitej (1700–900), wstęp, opracowanie i redakcja Wojciech Piotrowski (przy współpracy Marii Obrusznik-Partyki, Tadeusza Szperny), t. 2: I–Ł. —studia o zapomnianych pisarzach kręgu krzemienieckiego. —dam Kazimierz Czartoryski —literat, mecenat sztuki i nauki. —geografia naukowa i literacka dawnych ziem wschodniej Rzeczypospolitej. Józef Tomasz Pokrzywniak —Rosja Ignacego Krasickiego i Franciszka Karpińkiego. —tradycje antyczne w satyrze polskiego oświecenia (w ramach grantu pod kierunkiem Tomasza Chechelskiego). —Komedie Ignacego Krasickiego (w ramach edycji zbiorowej rozpoczętej przez Zbigniewa Golińkiego). —bajkowe stereotypy Ignacego Krasickiego (artykuł oddany do księgi dedykowanej pamięci Prof. Wacława Woźowskiego, pod red. Juliana Maśanki i Grzegorza Zająca). —pisarze polskiego oświecenia po dwustu latach. Jolanta Polanowska —polskie piśmiennictwo dotyczące sztuki ok. 1750–830. —zalążnia rezydencjonalne ok. 1750–830. Marian Ptaszyk —historia Biblioteki Publicznej przy Uniwersytecie Warszawskim w latach 1816–831. Kazimierz Puchowski —edukacja elit w nowożytnej Europie. Wiesław Pusz —twórczość środowiskowa i stosowana w latach 1795–830. —długie trwanie rodzimego oświecenia. —spadkobiercy literatów: potomności potomkowie. —pamiętnikowe wpisy poetow stanisławowskich. Dariusz Rolnik —kształtowanie, tworzenie, rozpad i „program” stronnictwa królewskiego 1778–788. —Rosja i Rosjanie w świadomości elit politycznych czasów stanisławowskich. —obraz społeczeństwa szlacheckiego czasów stanisławowskich. —„pinia publiczna” czasów stanisławowskich —zagadnienia teoretyczne. Agnieszka Śiegucka —głupota w literaturze polskiego oświecenia. Klaudia Socha —Praca nad bazą danych, która ma zawierać pełą dokumentację typografii i grafiki starych druków biblioteki Misjonarzy na Stradomiu w Krakowie (szczególnie druków osiemnastowiecznych). —udział w grancie przygotowującym do druku żołd dotyczące reklamy i promocji książki w XVIII wieku —Książa polska w ogłoszeniach prasowych XVIII w. Grant pod kierownictwem Danuty Hombek. —raca nad tematem Architektonika książki w XVIII w. RamunėŠigelskytėStukienė—lity polityczne Wielkiego Księstwa Litewskiego za panowania Stanisława Augusta. —dokumenty rozbiorów Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Edycja źródłowa. —kształtowanie się systemu biurokratycznego na Litwie. Ewa Tacka —lita polityczna województw poznańskiego i kaliskiego w latach 1696–732. Artur Timofiejew —przygotowanie edycji esejów sybillińskich (we współpracy z Aliną Aleksandrowicz). —pracowanie i edycja pism Franciszka Morawskiego. Ferenc Toth —pensee militaire hongroise au XVIIIe siecle. —edition critique des Lettres de Turquie de Clement Mikes (notes historiques). —correspondance diplomatique de la guerre de Francois II Rakoczi (1703–711). Piotr Ugniewski —Ludwik XVI —Stanisław August. Propagandowe wizerunki równoległe w prasie międzynarodowej. Monika Urbańka —edycja krytyczna całości zachowanego do dziś dorobku pisarskiego Anny z Radziwiłłów Mostowskiej. Filip Wolańki —podróże mieszkańców Rzeczypospolitej w XVIII w. —kaznodziejstwo bernardyńskie w staropolskim systemie komunikacji społecznej schyłku epoki saskiej. BarbaraWolska —.S. Naruszewicz, Poezje zebrane, tom III, obejmujący sielanki, satyry, bajki, epigramaty oraz poemat Na ruinę jezuitów —opracowanie edycji krytycznej ze wstępem. —.S. Naruszewicz, Poezje zebrane, tom IV, obejmujący przekłady (m.in.: Horacego, Anakreonta, niektórych fragm. z Not Tacyta, Sarbiewskiego) —opracowanie edycji krytycznej ze wstępem. —Bukiety i wiersze imieninowe z drugiej płowy XVIII wieku —współudział edycji pod kierunkiem Bożeny Mazurkowej, 20010/2011. —Mity, historia i literatura w twórczości poetyckiej Adama Naruszewicza —udział w grancie Antyk oświeconych, pod kierunkiem Tomasza Chechelskiego, 2010/2011. Jacek Wojcicki —recepcja poezji łacińskiej w Polsce. —edycja dramatów Stanisława Konarskiego. —poezja okolicznościowa wielkopolskiego środowiska magnackiego. —literatura okolicznościowa epoki napoleońskiej. —edycja utworów oryginalnych i przekładów Stanisława Staszica (Rod ludzki; L. Racine: Religia; Homer: Iliada). —twórczość literacka Stanisława Staszica —analiza i interpretacja. Monika Wyszomirska —działalność publiczna kanclerzy koronnych za Augusta III (A.S. Załski, J. Małchowski, M. Wodzicki). —edycja listow podkanclerzego litewskiego Michał Fryderyka Czartoryskiego (wspólnie z Adamem Perłkowskim). —Antoni Sebastian Dembowski jako pisarz polityczny. Izabella Zatorska —Polacy we Francji 1696–795 (złożona do druku Książa, reedycja bio-bibliografii z 2000 r., teraz z Małorzatą Kamecką. —ernardin de Saint-Pierre i inni: kolonizacja Madagaskaru i Maskarenow w XVIII w. —arivaux i jego współcześni, czyli o związkach religii z literaturą francuską XVIII w. inaczej. —przemiany epistemologii nowożytnej zapisane w literaturze francuskiej XVIII w. Zofia Zielińska —przygotowywanie edycji korespondencji Stanisława Augusta z Katarzyną II (1764–795). —Rosja wobec konfederacji radomskiej (1767). Michał Zwierzykowski —edycja akt sejmikowych województw poznańskiego i kaliskiego z lat 1733–763. —edycja informacji z Poznania i Wielkopolski, pochodzących z „kuriera Polskiego”, z lat 1729–760. —biogramy XVIII-wiecznych przedstawicieli rodu Szołrskich. —kariera polityczna Adama Ponińkiego kasztelana poznańskiego. Tematy prac doktorskich pisanych przez Członków i powstających pod opieką Członków Towarzystwa —Antoni Gorecki w perspektywie autografów paryskich (edycja krytyczna wybranych tekstów oraz ich omówienie) (Agnieszka Stasińka-Kołta, promotor Wiesław Pusz). —Antyczny intertekst poezji polskiej czasów Stanisława Augusta (Patryk Krzyżnowski, promotor Marcin Cieńki). —Czytanie Racine’a w polskim ośieceniu (Izabela Meler, promotor Irena Kadulska —praca obroniona). —Dramat i teatr Franciszka Dionizego Kniaźina (Magdalena Toczyńka, promotor Irena Kadulska). —Elita polityczna województw poznańskiego i kaliskiego w latach 1696–1732 (Ewa Tacka, promotor Michał Zwierzykowski). —Epistemologia w ujęciu Jana Śiadeckiego i Dougalda Stewarta (Luiza Basek-Neels, promotor Stanisław Janeczek). —Filozofia w Akademii Płockiej (Andrzej Rylka, promotor Stanisław Janeczek). —Gdańska XVIII-wieczna Książa przyrodnicza: druki ilustrowane z oficyny Tomasza Jana Schreiber (Jakub Jakubowski, promotor Anna Migoniowa). —Książa na łamach prasy półdniowo-wschodniej Rzeczypospolitej w XVIII wieku (Anita Fura, promotor Danuta Hombek). —Kształtowanie kultury prowincjonalnej i życia religijnego w katolickich sanktuariach z cudownymi obrazami maryjnymi na ziemiach ruskich Korony w XVIII wieku (Tomasz Dywan, promotor Bogdan Rok, praca obroniona). —Le Roman intimiste de Mme de Souza (Iwona Ryguł, promotor Regina Bochenek-Franczakowa). —Liryki F.D. Kniaźina z czterech pierwszych ksiąg w autografie poety („edactio ultima”). Edycja krytyczna ze wstępem (Anna Strożk, promotor Barbara Wolska). —O Jozefie Koblańkim, zapomnianym poecie Oświecenia (Zbigniew Tuta, promotor Barbara Wolska, praca obroniona). —O rymotworstwie i rymotworcach. Ignacy Krasicki między starożytnikami i nowożytnikami (Ewa Zielaskowska, promotor Barbara Judkowiak, praca obroniona). —Obraz Europy końca XVII i początków XVIII w. w relacjach polskich podróżników (Maciej Kowalski, promotor Jerzy Dygdał). —Obraz ludów bałkańskiego wybrzeża Adriatyku we Francji epoki Oświecenia (Wojciech Sajkowski, promotor Ilona Czamańka, współpraca Izabella Zatorska). —Osobliwość systemu życia i twórczości Franciszka Karpińkiego (Jacek Ubysz, promotor Barbara Wolska). —Poezja Antoniego Korwina Kossakowskiego. Edycja krytyczna ze wstępem (Estera Modnicka, promotor Barbara Wolska). —Poezja laudacja i panegiryczna w „Zabawach Przyjemnych i Pożytecznych”. Edycja krytyczna ze wstępem (Małorzata Pawlata, promotor Barbara Wolska). —Polityka rosyjska wobec Rzeczypospolitej w dobie „przewrotu przymierzy” 1755–758 (Tomasz Szwacińki, promotor Zofia Zielińska). —Polska recepcja twórczości Diderota (Berenika Palus, promotor Marcin Cieńki). —Portret uczonego w twórczości Jana Potockiego (Anita Czerwińka, promotor Janusz Ryba). —Portretowanie kobiet w literaturze epoki staropolskiej (Agnieszka Warcholak, promotor Irena Kadulska). —Powieści historyczne Feliksa Bernatowicza (Aldona Targońka, promotor Alina Aleksandrowicz). —Proza diariuszowa Adama Naruszewicza (Magdalena Bober-Jankowska, promotor T. Chachulski). —Rola czasopism Piotra Śitkowskiego w przenoszeniu niemieckiej kultury oświeceniowej na grunt polski (Dorota Sidorowicz, promotor Marcin Cieńki). —Sentymentalizm w poezji polskiej późnego oświecenia (1795 —ok. 1820) (Anna Jońzyk, promotor Roman Dąrowski). —Społeczeństwo szlacheckie czasów stanisławowskich wobec państw i narodów Europy. Pamiętnikarze polscy o „rogach i przyjaciołach naszych (temat roboczy) (Damian Sifczyk, promotor Dariusz Rolnik). —The gardens of Princess Izabela Czartoryska (Agnieszka Whelan, promotor Richard Butterwick). —The history of Newel from the earliest times until 1772 (Paul Marsh, promotor Richard Butterwick). —The Political and Social Philosophy of Francis Hutcheson (Sheena Hogan, promotor Carin Friedrich, wspólnie z M. Brown). —The Vilnius Confederation (Mindaugas Sapoka, promotor Carin Friedrih, wspólnie z Robertem Frostem). —Twórczość Wojciecha Miera w kontekście poezji polskiego rokoka (Dominika Śiąoniowska, promotor Roman Dąrowski). —Twórczość Jana Potockiego —źródłem literackich inspiracji (Maria Janoszka, promotor Janusz Ryba). —Twórczość poetycka Dyzmy Bońzy-Tomaszewskiego (Renata Śiadowska, promotor Artur Timofiejew). —Uroczystości rodzinne w Wilnie w czasach Augusta III (1733–763) (Bernadetta Manyś promotor Jan Jurkiewicz). —Warszawa oświeconych: miasto i jego literacki obraz (Rafał Jakubowski, promotor Marcin Cieńki). —Warszawska publiczność teatru Wojciecha Bogusłwskiego (Adam Bukowski, promotor Irena Kadulska). —„empus edax rerum” („zaś żarłoczny wszystko pożera”). Podroż po śladach w pismach Henryka Lubomirskiego (Dorota Chłnda, promotor Izabella Zatorska) —Kolonie francuskie w rejonie Morza Karaibskiego w drugiej połowie XVII i w pierwszej XVIII w. (Aleksandra Dmowska, promotor Izabella Zatorska). P ROJ EK T Y Z E S POŁWE Englobe: Oświecenie i historia globalna Englobe: Enlightenment and Global History. Czteroletni projekt poświęcony epoce oświecenia i problematyce globalizacji, skierowany do doktorantów, których badania naukowe dotyczą związków kulturowych pomiędzy krajami europejskimi i ich wpływu na rozwój regionów pozaeuropejskich. Efektem badań prowadzonych pod kierunkiem opiekunów naukowych będą rozprawy doktorskie. Inicjatorem i koordynatorem projektu jest Uniwersytet w Poczdamie, a projekt finansowany jest przez Unię Europejskąw ramach VII Programu Ramowego, Systemu stypendialnego Marii Curie. W projekcie uczestniczą przedstawiciele ośmiu europejskich uniwersytetów oraz Uniwersytetu w Ankarze. Polską uczelnią biorącą udział w projekcie jest Uniwersytet Zielonogórski.. Programem w Polsce koordynuje prof. UZ dr. hab. Dariusz Dolańki, a stypendium uzyskał studentka studiów doktoranckich mgr Anna Janczys, zatrudniona na okres projektu w Consejo Superior de Investigaciones Cientificas w Madrycie. Na Uniwersytecie Zielonogórskim zatrudniona zaś jest doktorantka Uniwersytetu w Wersalu —mgr Emilie al Saleh. W marcu 2010 roku odbył się spotkanie inicjujące program na Uniwersytecie w Poczdamie (Niemcy) i w listopadzie 2010 roku konferencja na uniwersytecie w Coimbra (Portugalia). Partnerzy w projekcie: Universitat Potsdam, Universidade de Coimbra, Universite de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines, Technische Universitat Berlin, National University of Ireland Galway, Middle East Technical Univeristy Ankara, Consejo Superior de Investigaciones Cientificas Madrid, Queens University Belfast i Uniwersytet Zielonogórski. Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od dwóch lat dział Międzywydziałowe Seminarium Badaczy Osiemnastego Wieku, zorganizowane przez pracowników Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej oraz Wydział Historycznego UAM. Pod kierunkiem Barbary Judkowiak, Macieja Parkitnego, Macieja Foryckiego oraz Michał Zwierzykowskiego, kilka razy w roku spotyka się grono poznańskich historyków, literaturoznawców, muzykologów, filologów angielskich, zajmujących się w swoich pracach badawczych szeroko zarysowaną problematyką dziejów XVIII stulecia. Spotkania te są forum wymiany poglądów, informacji o odbywających się i planowanych wydarzeniach naukowych oraz dyskusji nad powstającymi rozprawami i publikacjami. Seminarium otwarte jest również dla badaczy spoza ośrodka poznańskiego —co pewien czas odbywają się wystąpienia zapraszanych gości. W niedalekiej przeszłości wysłuchano referatu Richarda Butterwicka (University College w Londynie), poświęconego przygotowanej przez Niego książce na temat relacji państwa z Kościołem katolickim w dobie Sejmu Wielkiego. Po referacie miał miejsce długa i niezwykle żywa dyskusja. W okresie jesiennym bieżącego roku planowana jest prezentacja Filipa Wolańkiego z Uniwersytetu Wrocławskiego, poświęcona finalizowanej przez niego rozprawie habilitacyjnej. Kontakt: Barbara Judkowiak (bjudk@amu.edu.pl), Maciej Parkitny (maciejpar@tlen.pl), Maciej Forycki forycki@amu.edu.pl) i Michał Zwierzykowski (mzwi@amu.edu.pl). KONFERENCJE 2010 W dniu 21 marca 2010 r. w Warszawie odbył się spotkanie: Pourquoi le XVIIIe siecle? Dzień refleksji i debata pamięci prof. Ewy Rzadkowskiej. [Izabella Zatorska] W dniach 12–4 kwietnia 2010 r. odbył się w Łodzi międzynarodowa konferencja: Władca, władza —literackie doświadczenia Europejczyków. Organizator: Katedra Edytorstwa Uniwersytetu Łódzkiego. Wygłoszono m.in. następują referaty: Marta Szymor-Rolczak, Moda literacka —ćwiczenie —kamuflaż Recepcja filozoficznej poezji kontrowersyjnego władcy Fryderyka II na łamach „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych”; Łkasz Szkopińki, Obraz Marii Antoniny w francuskich pamfletach końca XVIII wieku; Grzegorz Zają, Jakich królów był matką „rzepicha…” F.S. Jezierskiego poprzez historię czytana; Anna Kupiszewska, Despotyzm orientalny w relacjach z podroż Jana hr. Potockiego; Małorzata Pawlata, „niech żyje król”. XVIII-wieczne panegiryki na cześć władcy; Anna Petlak, Władca i poddany, pan i sługa. Koncepcja władzy na przykładzie bajki „pan i pies” Ignacego Krasickiego i jej ukraińskich XIX-wiecznych parafraz; Justyna Zyś, Schyłku epoki liberalizmu oświeceniowego w polskiej krytyce literackiej; Tomasz Matlęiewicz, Koncepcja władzy w pismach Stanisława Staszica —zarys problematyki; Anna Koniuch- Mateusiak, Die heilige Konigin —Jadwiga Andegaweńska in den ausgewahlten Dramen der Aufklarung; Magdalena Dąrowska, Piotr I w oczach pisarzy rosyjskich drugiej płowy XVIII i początku XIX wieku. Teksty i konteksty. [Barbara Wolska] W dniach 14–5 kwietnia 2010 r. w Tuluzie odbył się konferencja Jean Potocki —Peregrinations. Cykliczna impreza Semaine polonaise a Toulouse, organizowana od 20 lat w stolicy Akwitanii przez Uniwersytet Toulouse —Le Mirail i liczne instytucje związane z życiem polonijnym we Francji, w tym roku, został poświęcona twórczości Jana Potockiego (w marcu br. minęła 250 rocznica jego urodzin) oraz współczesnym nawiązaniem do dzieł autora Rękopisu znalezionego w Saragossie. W ramach tej imprezy (trwał od 11 do 15 kwietnia), dni 14 i 15 kwietnia został zarezerwowane na konferencję naukową zatytułowaną „pean Potocki — Peregrinations”, którą zorganizował Wydział Języków oraz Centrum badań interdyscyplinarnych nad literaturą sztuką tamtejszego uniwersytetu. Obrady podzielono na cztery grupy tematyczne odnoszą się zarówno do badań historycznych, geograficznych i etnograficznych Potockiego, jak i do jego twórczości literackiej: 1. A la recherche de l’identite, 2. D’un genre a l’autre, 3. Au carrefour des cultures occidentales et orientales, 4. Voyage dans l’espace et dans le temps. W obradach wzięli udział renomowani badacze twórczości Potockiego z uniwersytetów polskich (Kraków —M. Dęowski, Lublin —M. Maron, Warszawa —R. Forycki), francuskich (Paryż—K. Potocki, Montpellier —D. Triaire, Strasbourg —L. Fraisse, Tuluza —F. Sounac, K. Joucaviel) oraz z uniwersytetu w Lozannie —F. Rosset (Szwajcaria) i Udine —E. Ranocchi (Włochy). Z Polski przybyli także i wygłosili referaty przedstawiciele instytucji (D. Artymowski —Zamek Królewski w Warszawie) i czasopism (A. Wasilewska —„literatura na Świecie” oraz Z. Pol —„ational Geographic”). W sumie wygłoszono trzynaście referatów, po których toczył się w długo trwają dyskusje. W dniu 15 kwietnia, w godzinach popołudniowych, w znanej księgarni (Ombres Blanches) w centrum Tuluzy odbył się takż dyskusja poświęcona Rękopisowi znalezionemu w Saragossie, podczas której wydawcy pierwszej całościowej edycji tej powiesi Potockiego (F. Rosset, D. Triaire), zaprezentowali rezultaty swych badań tekstologicznych. Konferencji towarzyszył projekcje filmowe, wernisaż oraz dwa koncerty muzyczne nawiązują stylem do epoki, w której łan Potocki. [Marek Dęowski] W dniach 26–8 kwietnia 2010 r. w Zakopanem odbył się konferencja Czytanie poetow polskiego oświecenia: Franciszek Dionizy Kniaźin w ramach cyklicznych spotkań pod hasłem Zakopiańskie czytanie Kniaźina. Organizatorzy: Pracownia Literatury Oświecenia IBL PAN w Warszawie, Zakład Historii Literatury Baroku i Dawnej Książki Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego Katowicach, Katedra Oświecenia i Edytorstwa Instytutu Filologii Polskiej UKSWw Warszawie. W obradach wzięli udział badacze z kilkunastu krajowych ośrodków akademicki oraz placówek naukowych (Wrocławia, Warszawy, Krakowa, Lublina, Rzeszowa, Łodzi, Katowic, Poznania, Torunia, Gdańska, Bydgoszczy) i z Uniwersytetu we Fryburgu. Na tę okoliczność wykonano portret pt. Kniaźin z książki wydano bibliofilski druk, zawierają wiersze omawiane przez prelegentów. Edytorskie przedsięwzięcia i konferencja został zadedykowane Teresie Kostkiewiczowej, jednej z najbardziej zasłanych badaczek twórczości puławskiego autora. Konferencyjne obrady, mają układ tematyczny, objął 32 wystąpienia poświęcone popularnym, mało znanym i po raz pierwszy przypomnianym współcześnie polskim oraz łacińskim utworom Kniaźina. Referenci podjęci najważniejsze wątki i problemy związane z pisarskim dorobkiem tego twórcy —zagadnienia dotyczące m.in.: pojmowania roli poety (krytyka, literata i filozofa) oraz funkcji poezji w kontekście przemian podmiotu w liryce, rozwiązań genologicznych, warsztatu poetyckiego i translatorskiego, wypowiedzi meta poetyckich, dramaturgicznych doświadczeń powiązań rodzimą oraz europejską tradycją literacką kulturową historycznych aktualizacji i koncepcji historiozoficznych, a także romantycznych antecedencji. Przedmiotem rozważ był anakreontyczne wątki w liryce i scenicznej twórczości Kniaźina. Przypomniano i poddano refleksji jego utwory związane z Izabelą Czartoryską Powązkami i Puławami, a także liryki o tematyce pasterskiej. Uwaga referentów skupił się również na ujmowaniu przez Kniaźina piękna, natury, a także na wykorzystaniu rodzimych motywów ludowych i magicznych. Przedmiotem refleksji był teżjego utwory zawierające wątki związane z miłością ludzką kondycją Akcentowano obecność barokowej tradycji w poetyckim dorobku puławskiego twórcy. Sporo uwagi poświęcono utworom o tematyce historycznej i patriotycznej, a ponadto problematyce mieszczańskiej —rzadko podejmowanej przez oświeceniowego poetę Zakopianka konferencja, inicjują cykliczne spotkania poświęcone wnikliwym odczytaniem tekstów znanych, niedocenianych i zapomnianych twórców oświeceniowych, to waży krok zmierzają do integracji środowiska badaczy polskiego oświecenia we wspólnych, zbiorowych przedsięwzięciach naukowych. Trzydniowe obrady wraz z ożwioną dyskusją toczył się w wielopokoleniowym gronie mistrzów, nauczycieli oraz uczniów. Zaowocował przeglądem głównych problemów i postulatów badawczych zwianych z bogatym dorobkiem Kniaźina —jednego z najważniejszych twórców drugiej płowy XVIII wieku. Wnikliwe, interesują interpretacje oraz reinterpretacje wierszy puławskiego poety stano54 wił punkt wyjścia uogolnień dotycząych nie tylko jego spuścizny pisarskiej, ale również szerszych zagadnień historycznoliterackich. Wieloaspektowe rozważania poświęcone literackiemu dorobkowi tego twórcy, osadzone w kontekście osiągnięć antycznego i nowożytnego piśmiennictwa europejskiego umożliwił wydobycie mało rozpoznanych i nieznanych dotąd aspektów tak ważnej części narodowego dziedzictwa, jakim jest literatura i kultura polska drugiej płowy XVIII wieku. Pokłosiem trzydniowych obrad jest tom zbiorowy, obejmujący pogłębione i poszerzone wersje konferencyjnych wystąpień. [Tomasz Chachulski, Bożena Mazurkowa] W dniach 29–0 kwietnia 2010 r. odbył się w Paryż i Compiegne konferencja L’aigle blanc. Stanislas Auguste dernier roi de Pologne, collectioneur et mecene des Lumieres. Organizatorzy: Instytut Polski w Paryż, Palais Imperial de Compiegne, Biblioteka Polska w Paryż. Konferencja odbywał się jako impreza towarzyszą otwartej 8 kwietnia 2010 w muzeum płacowym w Compiegne wystawie Stanislas II Augustę, le Dornier Roi de Pologne au siecle des Lumieres zorganizowanej we współpracy z Zamkiem Królewskim w Warszawie. W spotkaniu uczestniczyli zarówno badacze francuscy jak polscy. Zgodnie z tematem sympozjum referaty poświęcone był głównie problemom z zakresu historii sztuki, jednak kilka wystąpienia charakter bardziej ogólny. Niejako tytuł wprowadzenia Olivier Halinę (Sorbona) przedstawił krótką charakterystykę kultury szlacheckiej wieku XVIII —Entre sarmatisme et Lumieres, la Pologne au XVIIIe siecle, zaś Anna Grześowiak-Krwawicz (UW/IBL) starał się przedstawić sylwetkę ostatniego władcy Polski —Stanislas Auguste —le roi tragique?. Tej epoki przedstawiał takż referat Izy Zatorskiej (UW) pokazują efekty jej badań nad obecnośią Polakow w centrum oświeceniowej kultury Les Polonais a Paris au XVIIIe siecle. Środowisku w którym kształował się gust przyszłego króla poświęcone był wystąpienie Małgorzaty Grączewskiej (Societe Historie et Litteraire Polonaise) L’influence du salon de Mme Geoffrin sur Stanislas Auguste. Do bloku rozważań o polityce artystycznej króla i jego kolekcjach wprowadził słuchaczy Przemysław Mrozowski (Zamek Królewski w Warszawie), mówią o wyborach, jeśli można je tak nazwać estetyczno-patriotycznych króla —Le patriotisme royal: Stanislas Auguste et l’heritage national. Ta część obrad poświęcona był nie tylko 55 dziełom sztuki zebranym przez Stanisława Augusta, ale także jego kontaktom z artystami, o czym mówił Anita Chiron-Mrozowska (Zamek Królewski w Warszawie) —Les relations de Stanislas Auguste et de ses artistes oraz pewnym modom, czy wyborom estetycznym na jego dworze —Sophie Barthelemy (Musee des Beaux-Arts de Dijon), Le regne du gout franais a la cour du roi Stanislas Auguste. O konkretnych kolekcja mowili Emmanuel Starcky (Palais imperial de Compiegne), Anna Saratowicz-Dudyńka oraz Artur Badach (oboje Zamek Królewski) w referatach La collection de peintures du roi; Les bronzes de Stanislas Auguste oraz Collection of Sculptures of King Stanislas Auguste. Obrady zamknął Tomasz de Rosset (UMK) przedstawiają niełatwe losy kolekcji królewskich. Drugi dzień obrad odbył się w muzeum w Compiegne i połączony był z prelekcjami organizatorów wystawy i przedstawicielami Zamku na temat eksponowanych tam zabytków. Wydaje się ż konferencja był dużym sukcesem, wzbogacają i porządkują dotychczasową wiedzę o działalnością kulturalno –artystycznej Stanisława Augusta. [Anna Grześowiak-Krwawicz] W dniu 7 października 2010 r. odbył się w Pau sympozjum Pouvoir d’affirmation des sources du XVIIe siecle dans les representations de l’Afrique au XVIIIe siecle (II). Organizator: Uniwersytet w Pau, GRREA 17/18 (Groupe de Recherche sur les Representations Europeennes de l’Afrique aux XVIIe et XVIIIe s.). [Izabella Zatorska] W dniach 19–0 października 2010 r. w Białymstoku odbył się konferencja Anglosasi, Francuzi i Polacy —wzajemne inspiracje w literaturze, kulturze i języku. Organizator: Uniwersytet w Białymstoku. [Izabella Zatorska] W dniach 27–8 października 2010 r. w Pałacu Staszica w Warszawie odbył się konferencja zatytułowana Pamięci Profesora Zbigniewa Golińkiego —z warsztatu edytorów literatury XVIII wieku. Organizator: Pracownia Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN. Przybyli na nią przedstawiciele wielu ośrodków naukowych, m.in. z Katowic, Kielc, Łodzi, Poznania, Gdańska i Bydgoszczy, zarówno ci, którzy osobiście znali Profesora, jak i ci, którzy znali go je56 dynie z jego prac naukowych i znakomitych edycji. Gościem honorowym był żona Profesora, pani Alina Golińka. Spotkanie rozpoczął się Mszą św. w intencji Zmarłego, odprawioną w kościele pod wezwaniem Świętego Krzyż. Obrady, podczas których wygłoszono trzynaście referatów, podzielone był na dwie części. Pierwsza z nich poświęcona był przypomnieniu i przybliżaniu niektórych obszarów pracy i zainteresowań Profesora. Rozpoczął ją referat Teresy Kostkiewiczowej pod tytułem Biografia pisarza jako przedmiot badań w twórczości naukowej Zbigniewa Golińkiego, w którym Badaczka przywołał świetną biografię Ignacego Krasickiego oraz zwrócił uwagę słuchaczy na współistnienie w niej dwóch osobowości —poznawanego bohatera i poznającego Autora. Następnie Tomasz Pokrzywniak w referacie Zbigniew Golinki —interpretator roztropny przypomniał inne prace nad życiem i tworczośią Krasickiego prowadzone przez Zbigniewa Golińkiego, odsłaniają niektóre elementy jego badawczego warsztatu. Po przerwie głos zabrał Danuta Hombek, która w referacie Rola prof. Zbigniewa Golińkiego w realizacji prac badawczych nad źródłami bibliograficznymi XVIII w. podkreślił ogromny wkład Profesora w edycję ogłszeń prasowych dotyczących wydawanych w wieku oświecenia książki polskich. Następnie Magdalena Gorska w referacie O „kalendarium życia i twórczości Ignacego Krasickiego” opowiedział o przygotowywanym do druku ostatnim dziele Zbigniewa Golińkiego, w którym uczestniczył i które kontynuuje, ukazują ogrom pracy przy gromadzeniu i weryfikacji źródeł oraz metody badawcze Profesora. Tej części obrad przewodniczył pomysłdawca konferencji, Tomasz Chachulski. On też referatem O wydawaniu utworów powstałych w XVIII i na początku XIX w. wskazującym na trudności i niebezpieczeństwa związane z odnajdywaniem podstawy wydania i rekonstrukcją pierwotnego kształtu dzieł doby oświecenia, rozpoczął drugą część obrad, pośięoną jednemu z obszarów zainteresowań Bohatera konferencji —edytorstwu. Elżieta Wichrowska w następnym referacie pod tytułem Między romansem sentymentalnym a dziennikiem intymnym —problem komentarzy zwrócił uwagę na obfitość dzienników intymnych i potrzebę ich wydawania jako cennego żołd wiedzy o wieku XVIII oraz przeprowadził próbę rozróżnienia ich gatunków. Jacek Wojcicki w referacie Konteksty i aneksy. Rozumne granice ramy edytorskiej w wydaniach polskiego piśmiennictwa oświeceniowego na podstawie drobiazgowej analizy serii wydawniczej „iblioteka Pisarzy Polskie57 go Oświecenia” i własnych doświadczeń czytelniczych wskazywana potrzebę adekwatnego i roztropnego komentarza przy edycjach dzieł literackich. W ostatnim tego dnia referacie Czy można poprawić wzorzec z Sevres? O rozterkach związanych z nową edycją „onsiderations sur le gouvernement de Pologne” Jana Jakuba Rousseau Anna Grześowiak- Krwawicz przedstawił problemy polskiego badacza przy tworzeniu komentarza do najnowszej edycji Dzieł wszystkich Rousseau, powstającej na styku dawnych i nowych wydań oraz francuskiego i polskiego stanu badań nad Uwagami nad rządem polskim. Tej części obrad przewodniczył Teresa Kostkiewiczowa. Drugi dzień obrad, któremu przewodniczył Danuta Hombek, w całości poświęcony był problemom edytorskim. Od zagadnień zwianych z edycją dramatów, również muzycznych, Józefa Wybickiego przedstawionych przez Irenę Kadulską oraz Annę Krokosz i Agatę Lange w referacie O przygotowaniach edycji dramatów Józefa Wybickiego, przez wyzwania, związane m.in. z układem oraz koniecznością wyboru między rożnymi wersjami tekstu, stają przed wydawcą oczekiwanego trzeciego tomu poezji Adama Naruszewicza omówione przez Barbarę Wolską referacie Tom trzeci „poezji zebranych” Adama Naruszewicza —uwagi edytora, po rozważania nad wariantywnością wierszy Franciszka Dionizego Kniaźina i spowodowanymi nią problemami edytorskimi zaprezentowanymi przez Bożenę Mazurkową referacie O wariantach wierszy z „erotyków” F.D. Kniaźina —wag kilka. Podczas ostatniej części obrad pod przewodnictwem Jerzego Snopka, Krystyna Maksimowicz w referacie O projekcie edycji „wierszy politycznych czasu powstania kościuszkowskiego” przedstawił najważniejsze zalążnia planowanego wydania, które miałby stać się literacką kroniką powstania, oraz związane z tym przedsięwzięciem trudności. Jako ostatnia wystawił Aleksandra Norkowska, która w referacie Walenty Gurski, „oże dzieł zamykające w sobie…” —problemy edytorskie, przedstawiają zadania stają przed wydawcą twórczości bohatera swojej pracy, przybliżył słuchaczom sylwetkę tego mało znanego poety oraz zwrócił uwagę na bogactwo i głębię jego dzieł Każda część obrad zamknięta był dyskusją nad poruszanymi w niej zagadnieniami, dzięki czemu konferencja stał się okazją zarówno do wspomnienia Profesora Zbigniewa Golińkiego i jego naukowego dorobku, jak i do podzielenia się doświadczeniami i wspólnego rozwiązywania problemów z dziedziny, w której jego wkład jest nie do przecenienia i której poświęcił znaczną część życia —edytorstwa naukowego. [Klara Leszczyńka]
W dniu 12 listopada 2010 r. na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie odbył się konferencja badaczy litewskich nad wiekiem osiemnastym na temat Wielkie Księstwo Litewskie w wieku XVIII: struktury kontroli i nadzoru. Organizatorzy: Instytut Historii Litwy i Katedra Historii Wydział Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Witolda Wielkiego. W programie, jako punkt wyjścia dyskusji, znalazł się pięć referatów: Powiatowe sądy skarbowe na Litwie w latach 1697–717 (Gintautas Sliesoriūas), Sprawowanie kary w wieku XVIII (Gitana Zujienė, Proba przeprowadzenia reform wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego na wzór Prus w drugiej połowie XVIII w. (Valdas Rakutis), Milicja radziwiłłowska w ochronie porządku publicznego Wilna w latach 1768–790 (Liudas Glemž), Dozor: nowa jednostka administracyjno-terytorialna z roku 1794 (Eduardas Brusokas). [RamunėŠigelskytėStukienė] W dniach 25–6 listopada 2010 r. we Wrocławiu odbył się konferencja Społeczeństwo i kultura Epoki Staropolskiej —poszukiwanie sacrum odnajdywanie profanum. Organizator: Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Celem sesji był dyskusja nad funkcjonowaniem w kulturze staropolskiej w okresie od XVI do XVIII w. zjawisk, które wpisują się w owczesną sferę sacrum i profanum. Posiłkują się szeroką definicją przyjęto założenie, że przez kategorię sacrum i profanum należ rozumieć system wyobrażani wartości przy pomocy, których opisywana jest rzeczywistość w kulturze określonego społeczeństwa. Dla poznania jego mentalność niezbędna jest analiza śladów samoświadomości istnienia człowieka danej epoki. Wydaje się ż zaprezentowane referaty oraz towarzyszącą im polemika pozwolił dotknąć wielu istotnych problemów związanych z głównymi tezami sesji. W konferencji wzięło udział 60 osób, reprezentujących najważniejsze ośrodki naukowe w Polsce: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet im. M. Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet im. J. Kochanowskiego w Kielcach, Akademię im. Jana Długosza w Częstochowie, Uniwersytet Gdański, Instytut Badań Literackich PAN, Uniwersytetu w Białymstoku. Z zagranicy przybyli referenci z Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego w Mińsku oraz Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego. O interdyscyplinarnym charakterze konferencji świadczy udział nie tylko historyków specjalizujących się w różnorodnej problematyce ale również literaturoznawców. XVIII stulecia dotyczył następują referaty: Agnieszka Jakuboszczak, Żona i matka przewodniczkami w życiu duchowym? Rola kobiety w budowaniu przestrzeni sacrum i profanum w XVIII w.; Maciej Forycki, Maciej Bugajewski, Nadprzyrodzone i ponadczasowe w pismach Jana Potockiego; Agata Roćo, Między sacrum i profanum. Poezja Antoniny Niemiryczowej; Tomasz Wiśicz, Boskie i nieboskie w wyobrazi ludowej XVII i XVIII w.; Agnieszka Żl-Kęzior, Przeżycia religijne podróżników do Ziemi Świętej w XVIII w.; Bogumił Szady, Topografia obiektów sakralnych na pograniczu polsko-ruskim w XVIII w.; Irina Petrenko, Шлюбно-сімейнівідносини в повсякденних практиках соціуму XVIII ст.: сакральне іпрофанне; Dariusz Nawrot, Ksiądz Ignacy Pokubiatto —w służbie Boga i Rzeczypospolitej; Grzegorz Majewski, Ormianie i ormiańska przeszłość w świetle osiemnastowiecznych lwowskich druków panegirycznych; Andrzej Stroynowski, Stanisław August —król elekcyjny czy z Bożej łaski?; Dariusz Rolnik, O wartości i znaczeniu przysięgi „urzędniczej” oraz „honorowej” w czasach stanisławowskich. Między honorem, obowiązkiem a prywatą—od sacrum do profanum; Maciej Kucharski, Biskup Adam Krasiński na Sejmie Czteroletnim; Katarzyna Bucholc-Srogosz, Postawy senatorow wobec biskupa Kajetana Sołyka na sejmie 1782 r.; Paweł Konieczny, „Przyjemności i rozrywki” —niedziela w osiemnastowiecznej Wirginii; Tomasz Ciesielski, Kapelani w wojskach Rzeczypospolitej w XVIII w.; Norbert Loch, Uwagi w sprawie religijności żołnierzy armii koronnej i litewskiej w XVIII w.; Paulina Parcewicz, Literacki obraz chińskiego filozofa Konfucjusza w polskich drukach XVII i XVIII stulecia. [Filip Wolańki] KONFERENCJE 2011 Ad fontes. Interdyscyplinarne Spotkania Historyczne. Fidelis memoria. Od upamięnienia do żołd historycznego —IH Uniwersytetu Wrocłwskiego, Jugowice, 13–5 kwietnia 2011 r. [Dariusz Rolnik] „edecine et litterature”, Colloque international organise par l’Institut d’Etudes romanes de l’Universite de Varsovie avec la collaboration de l’Universite de Montpellier III —Warszawa, 19–0 maja 2011. [Izabella Zatorska] VII Spotkanie Staszicowskie —ił, 23 września 2011 r. [Józef Olejniczak] Misje. Dokumenty. Ceremoniał Z dziejów dyplomacji i stosunków międzynarodowych XV–VIII wieku —IH Uniwersytetu Siakiego, Ustroń 10–2 października 2011 r. [Dariusz Rolnik] II Kongres Badaczy XVIII Wieku —Kraków, 19–2 października 2011 r. [Komitet Organizacyjny] L’Afrique et les Africains dans les travaux des Academies francaises et europeennes au siecle des Lumieres, następne sympozjum na Uniwersytecie w Pau —październik 2011 r. [Izabella Zatorska] Między tradycją innowacją Wielkie Księstwo Litewskie w wieku XVIII. X konferencja litewskich badaczy nad wiekiem osiemnastym—Instytut Historii Litwy, Wilno, 25–6 listopada 2011 r. [RamunėŠigelskytėStukienė Panel: Authority and Civil Society in Poland-Lithuania, 17th —early 19th century w ramach konferencji ASEEES in Washington D.C. —listopad 2011 r. [Carin Friedrich] Cykl wykładów otwartych Stanisław August i jego Rzeczpospolita. Dramat, państwa, odrodzenie narodu, Zamek Królewski w Warszawie 12 października 2010 —8 grudnia 2011 r. (inicjatywa i współautorstwo programu prof. dr hab. Zofia Zielińska, dr Angela Sołtys). [Angela Sołtys]
|